Συνέντευξη στην Λεμονιά Βασβάνη
Ο «Ήλιος με ξιφολόγχες» ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου από το Σάββατο 14 Μαρτίου 2026 στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.
Η νέα παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος φέρνει στη σκηνή το τελευταίο μυθιστόρημα του Γιώργου Σκαμπαρδώνη.
Ο συγγραφέας ακολουθώντας την πορεία του κεντρικού του ήρωα Γόρδιου Κλήμεντου, ζωντανεύει την περίοδο της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης, με αναφορές σε πραγματικά πρόσωπα και πραγματικά γεγονότα που σημάδεψαν την πόλη το 1931.
Το έργο αναφέρεται και στον εμπρησμό του Κάμπελ που έγινε τη χρονιά εκείνη. «Θεωρείται η πρώτη οργανωμένη αντισημιτική επίθεση στην Ευρώπη γενικότερα. Δεκάδες σπίτια καταστράφηκαν και σκοτώθηκαν δύο άτομα(..). Δυστυχώς η ιστορία κάνει κύκλους και σήμερα στον 21ο αιώνα μπορούμε να παρακολουθούμε ένα ανάλογο έγκλημα να διαπράττεται σαν να μην μαθαίνουμε τίποτα από τα λάθη του παρελθόντος», σχολίασε η ηθοποιός Ελένη Θυμιοπούλου στο «ΤyposThes».
Η ίδια είπε πως στο έργο περιγράφονται οι αντιθέσεις της πόλης την εποχή του μεσοπολέμου: από τη μια είχε την αστική τάξη με τις χοροεσπερίδες και τα ταξίδια και από την άλλη τους φτωχούς ντόπιους και τους πρόσφυγες που μάχονταν για την επιβίωση. Αναφέρθηκε στις λόγχες που απειλούν τους ήρωες του έργου, ενώ τόνισε πως «η απειλή για την γενίκευση του πολέμου που ξεκίνησε λίγες μέρες πριν κάνει κάποια αποσπάσματα του κειμένου να ακούγονται πολύ διαφορετικά».
-Τα μυθιστορήματα συχνά αποτελούν πηγή για ένα θεατρικό έργο. Εδώ την διασκευή συνυπογράφουν η σκηνοθέτης μαζί με τον κ. Σκαμπαρδώνη και τον κ. Ζάχο. Τι θα δούμε επί σκηνής;
-Το μυθιστόρημα «Ήλιος με ξιφολόγχες» και αντιστοίχως η θεατρική διασκευή του μας μεταφέρει στην Θεσσαλονίκη του μεσοπολέμου, όπου ζει και εργάζεται ο βασικός ήρωας του έργου, ο ταγματάρχης και μυστικός πράκτορας Γόρδιος Κλήμεντος. Με αφετηρία ένα τυχαίο γεγονός κι έναν θάνατο, έρχεται στο φως μια ολόκληρη μυστική οργάνωση κι ένα ακόμα πτώμα. Μέσα από την προσπάθεια εξιχνίασης του εγκλήματος, ο Γόρδιος ανακαλύπτει όλο και περισσότερες κρυφές πλευρές της πόλης και των ανθρώπων που ζουν σε αυτήν.
-Η Θεσσαλονίκη είναι πρωταγωνίστρια στο κείμενο. Πώς την περιγράφει ο συγγραφέας; Πώς δίνει την εικόνα των δύο πλευρών της; Των φτωχών που ζουν στα παραπήγματα αλλά και των αριστοκρατών;
-Η Θεσσαλονίκη του 1930 περιγράφεται ως μια πόλη έντονων αντιθέσεων. Από τη μια πλευρά η πλούσια αστική τάξη με τις χοροεσπερίδες, τα ταξίδια στην Ευρώπη και την ψευδαίσθηση μιας ανέφελης ευτυχίας που μπορεί να κρατήσει για πάντα ενώ από την άλλη οι προσφυγικοί και ντόπιοι πληθυσμοί που μέσα στις στερήσεις και τις δυσκολίες της καθημερινότητας φτάνουν να αναρωτιούνται αν μπορεί να λέγεται «ζωή» αυτό που ζουν.
-Παράλληλα είναι ένα πολιτικό κείμενο. Τι ρόλο έχει η εποχή του Μεσοπολέμου; Πόσο καθοριστική είναι για τα όσα συμβαίνουν;
-Μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο υπήρχε πολύ έντονα η αυταπάτη ότι δεν θα ξαναγίνει άλλος πόλεμος και σε λιγότερο από είκοσι χρόνια ξέσπασε ο δεύτερος. Αυτό όμως δεν συνέβη από τη μια μέρα στην άλλη και ο Χίτλερ δεν ανέβηκε μόνος του στην εξουσία. Περίπου μία δεκαετία πριν οι ιδέες του ναζιστικού κόμματος είχαν ήδη αρχίσει να βρίσκουν υποστηρικτές μέσα σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Επιστρέφοντας στο έργο, θα λέγαμε ότι στη Θεσσαλονίκη του μεσοπολέμου η κοινωνία βράζει, οι πολιτικοί προσπαθούν να κρατήσουν τις ισορροπίες με κυρίαρχο μέλημα την εικόνα της χώρας προς τα έξω ενώ ο φασισμός έχει αρχίσει να κερδίζει έδαφος όπως άλλωστε και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
-Στην πλοκή υπάρχει αναφορά και στα όσα συνέβησαν στον συνοικισμό του Κάμπελ. Ποιο το σχόλιο στον φασισμό; Πόσο επίκαιρα παραμένουν αυτά τα γεγονότα;
-Ο εμπρησμός του Κάμπελ το 1931 θεωρείται η πρώτη οργανωμένη αντισημιτική επίθεση στην Ευρώπη γενικότερα. Δεκάδες σπίτια καταστράφηκαν και σκοτώθηκαν δύο άτομα. Οργανώθηκε από την εθνικιστική, αντισημιτική και αντικομμουνιστική οργάνωση «Εθνική Ένωσις Ελλάς». Η Νύχτα των Κρυστάλλων στη Γερμανία θα ακολουθήσει μερικά χρόνια αργότερα και θα οδηγηθούμε τελικά στο Ολοκαύτωμα των Εβραίων, το μεγαλύτερο ίσως έγκλημα του εικοστού αιώνα. Δυστυχώς η ιστορία κάνει κύκλους και σήμερα στον 21ο αιώνα μπορούμε να παρακολουθούμε ένα ανάλογο έγκλημα να διαπράττεται σαν να μην μαθαίνουμε τίποτα από τα λάθη του παρελθόντος.
-Ο Γόρδιος έχει θα λέγαμε ένα συμβολικό όνομα. Πόσο διαμεσολαβητικά λειτουργεί; Γιατί αποφασίζει να λύσει μόνος του το μυστήριο;
-Ο Γόρδιος έχει στην υπηρεσία του έναν μεγάλο αριθμό από κατασκόπους και χαφιέδες που του προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες προκειμένου να μπορεί να έχει τον έλεγχο των καταστάσεων, να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή τι συμβαίνει στην πόλη και να αποτρέπει ακρότητες που κινδυνεύουν να εκθέσουν τους ανώτερους του δηλαδή τους πολιτικούς. Ακριβώς όμως επειδή γνωρίζει πώς λειτουργεί όλο αυτό το σύστημα, μέρος του οποίου είναι και ο ίδιος, δεν εμπιστεύεται κανέναν πραγματικά πέρα από τον εαυτό του. Υπάρχει όμως και μια ηδονική πτυχή στην εξιχνίαση ενός εγκλήματος όπως και σε όλη τη νουάρ λογοτεχνία.
-Ποιες είναι οι λόγχες που απειλούν τους ήρωες; Και ποιες λόγχες μας απειλούν σήμερα;
-Οι λόγχες για κάποιους είναι η αναμέτρηση με τον ίδιο τους τον εαυτό, τις ήττες τους, τις προσκολλήσεις τους, την αδυναμία τους να παραδοθούν στη ζωή. Για άλλους όμως οι λόγχες μπορούν να είναι οι συνθήκες που κάνουν αβάσταχτη τη ζωή τους, η φτώχεια, η ταπείνωση, οι εξευτελισμοί, η ανημπόρια, η έλλειψη ελπίδας σε έναν κόσμο που δεν τους περικλείει. Σήμερα, τη στιγμή που γράφεται αυτή η συνέντευξη, η απειλή για την γενίκευση του πολέμου που ξεκίνησε λίγες μέρες πριν κάνει κάποια αποσπάσματα του κειμένου να ακούγονται πολύ διαφορετικά όπως το ακόλουθο: «…τυφλά χτυπήματα από παντού ενώ αντηχούν στη νύχτα τσιρίδες γυναικών, κλάματα μωρών, αλυχτίσματα σκυλιών, δυσοίωνοι θόρυβοι από χτυπήματα στα σπίτια και στις παράγκες. Ο Γόρδιος δεν ξέρει πια τι να κάνει, που να τρέξει, ποιον να βοηθήσει».
-Μιλήστε μας για το ρόλο σας… Πώς θα τον περιγράφατε;
-Είμαι η Φρόσυ, μια πόρνη κομμουνίστρια που λειτουργεί παράλληλα και ως κατάσκοπος του Κόμματος. Εμπλέκεται στην υπόθεση της δολοφονίας που προσπαθεί να εξιχνιάσει ο Γόρδιος και γίνεται στόχος παρακολούθησης προκειμένου να τον οδηγήσει στον εντοπισμό ανώτερων στελεχών. Έχει έρθει στη Θεσσαλονίκη από την επαρχία και μένει ολομόναχη μετά τη δολοφονία του αδερφού της από φασίστες κατά τη διάρκεια μιας διαδήλωσης. Αντιπροσωπεύει μάλλον ένα μεγάλο μέρος των γυναικών που λόγω φτώχειας και ανέχειας καταλήγουν να δουλεύουν στα πολλά πορνεία της πόλης την εποχή εκείνη.
-Τι ξεχωρίζετε στο έργο;
-Οι περιγραφές των δρόμων και των κτιρίων της Θεσσαλονίκης του μεσοπολέμου μου δημιουργούν μια ιδιαίτερη σύνδεση με την πόλη όπου μεγάλωσα και ζω. Εύχομαι να μπορούσα με μια χρονοκάψουλα να την επισκεφτώ στις διάφορες φάσεις της.
Πληροφορίες παράστασης
Πρεμιέρα το Σάββατο 14 Μαρτίου στις 21.00. Ώρες παραστάσεων Τετάρτη: 19:00, Πέμπτη- Παρασκευή: 21:00, Σάββατο: 18:00- 21:00, Κυριακή: 19:00.
Διάρκεια: 150 λεπτά
Πληροφορίες- κρατήσεις στο Τ. 2315 200 200 και στα εκδοτήρια του ΚΘΒΕ
Προπώληση: Στα εκδοτήρια του ΚΘΒΕ, στο 2117700000 |MORE.com | καταστήματα PUBLIC | καταστήματα NOVA και στο https://www.more.com.
