">
Της Λεμονιάς Βασβανη
Σε 30 χρόνια από σήμερα οι μέρες καύσωνα θα έχουν διπλασιαστεί και έως το τέλος του αιώνα θα έχουν δεκαπλασιαστεί αν δεν λάβουμε εγκαίρως μέτρα. Σύμφωνα με νέα έρευνα του Ευρωβαρομέτρου που δημοσιεύεται σήμερα οι Ευρωπαίοι πολίτες πιστεύουν ότι η κλιματική αλλαγή είναι το πιο σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης.
Ευρωπαϊκά έργα όπως το LIFE ASTI στο οποίο συμμετέχει ο δήμος Θεσσαλονίκης βοηθούν στο να αναπτυχθεί ένα σύστημα προειδοποίησης υγείας πολιτών από υψηλές θερμοκρασίες με βάση τη συσχέτιση μεταξύ αισθητής θερμοκρασίας (δείκτης θερμικής δυσφορίας που συνδυάζει θερμοκρασία και υγρασία) και θνησιμότητας και χρησιμοποιώντας το σύστημα αστικής πρόβλεψης υψηλής ανάλυσης που έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του ίδιου έργου.
Όπως εξήγησε ο καθηγητής του Τμήματος Φυσικής της Σχολής Θετικών Επιστημών του ΑΠΘ Δημήτρης Μελάς το πρωί κατά την παρουσίαση του προγράμματος σε εκπροσώπους των ΜΜΕ, μέσω συστήματος «εκδίδεται προειδοποίηση για κάθε δημοτικό διαμέρισμα της Θεσσαλονίκης, ώστε να ενημερώνονται με εφαρμογή στο κινητό ή διαδικτυακά οι πολίτες. Παράλληλα θέλουμε να εξειδικεύσουμε σε περιοχές της πόλης που είναι επιβαρυμένες». Κύριος στόχος του έργου LIFE ASTI (https://app.lifeasti.eu/) είναι «η ανάπτυξη, η πιλοτική λειτουργία και η αξιολόγηση των συστημάτων πρόγνωσης της Αστικής Θερμικής Νησίδας (ΑΘΝ), σε συνδυασμό με τα συστήματα προειδοποίησης για την υγεία, όσον αφορά τις υψηλές θερμοκρασίες». Οι πληροφορίες που παρέχονται μέσα από το έργο περιέχουν υψηλής ευκρίνειας προϊόντα πρόγνωσης σχετικά με την ΑΘΝ, καθώς και των προειδοποιήσεων για την υγεία, όσον αφορά τις υψηλές θερμοκρασίες για τη Θεσσαλονίκη. Παράλληλα συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος, στην πρόληψη των θανάτων που σχετίζονται με τη θερμότητα και στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη.
Δύο βαθμοί υψηλότερη θερμοκρασία στο κέντρο απ’ ό,τι περιφερειακά της πόλης
«Αυτή την στιγμή σύμφωνα με τις μετρήσεις μας ξέρουμε πως η θερμοκρασία είναι υψηλότερη στο κέντρο απ' ότι στην περιφέρεια της πόλης», σημείωσε ο κ. Μελάς. Ενδεικτικά ανέφερε πως στο σταθμό μέτρησης στη Βενιζέλου η θερμοκρασία είναι δύο βαθμούς υψηλότερη από το αεροδρόμιο. Και συμπλήρωσε: «Αυτό γίνεται από την ανθρώπινη δραστηριότητα (χρήση ΙΧ, air condition, υλικά από τα οποία είναι φτιαγμένα τα κτήρια κλπ). Πρόκειται για δεδομένα που δρουν συνεργατικά με την κλιματική αλλαγή και δημιουργούν τριπλάσιο κόστος προσαρμογής. Παράλληλα σημειώνεται πως την νύχτα δεν υπάρχει μεγάλη μείωση της θερμοκρασίας και το σώμα συνεπώς καταπονείται. Σε περιόδους καύσωνα αυτό σημαίνει ότι ο ανθρώπινος οργανισμός δεν λαμβάνει την απαραίτητη θερμική ανακούφιση από τις υψηλές θερμοκρασίες της ημέρας, με αποτέλεσμα η θερμική καταπόνηση να επιβαρύνει την υγεία, ιδιαίτερα των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού. Η ανάλυση των χρονοσειρών δεδομένων που παρείχε ο Δήμος Θεσσαλονίκης στο ΑΠΘ έδειξε ότι η αύξηση της θερμοκρασίας αυξάνει και τον σχετικό κίνδυνο θανάτου, ο οποίος φτάνει το +60% στους 32 βαθμούς Κελσίου. Η μελλοντική προβολή της ΑΘΝ μαρτυρά ότι στη Θεσσαλονίκη σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού θα βιώνει συνθήκες θερμικής δυσφορίας μέχρι το 2100, ενώ η ελάχιστη θερμοκρασία στις μέρες με καύσωνα θα ξεπερνά τους 30 βαθμούς Κελσίου.
Με τα εργαλεία του LIFE ASTI μπορούμε να βοηθήσουμε τον τοπικό πληθυσμό μέσα από επιστημονικές μετρήσεις, με τετραήμερες προβλέψεις θερμοκρασιών και σύστημα προειδοποίησης για κινδύνους στην υγεία του. Η πλατφόρμα που έχουμε φτιάξει παρουσιάζει τα αποτελέσματα και ο δημότης μπορεί να τα δει μέσω υπολογιστή ή με εφαρμογή για κινητά με την οποία παρέχονται πληροφορίες».
Ο ίδιος πρόσθεσε πως η επίδραση των όποιων μέτρων στο κλίμα έρχεται μακροπρόσθεσμα. Γι’ αυτό και πχ δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί το αποτύπωμα στο περιβάλλον της μειωμένης χρήσης ΙΧ ή των βιομηχανικών ρύπων κατά την πανδημία. «Από τα μέτρα που λαμβάνουμε τώρα θα δούμε βελτίωση σε μερικές δεκαετίες», ανέφερε, ενώ πρόσθεσε πως πέρα από τους υπάρχοντες σταθμούς μέτρησης υπάρχουν και 33 πρόσθετοι, ενώ πινακίδες σχετικές με την ατμοσφαιρική ρύπανση σχεδιάζεται να τοποθετηθούν σε σημεία του αστικού ιστού.
Στο γεγονός πως το έργο «βοηθά στην πρόληψη δυσάρεστων επιπτώσεων» εστίασε ο Αντιδήμαρχος Οικονομικών Μιχάλης Κούπκας προσθέτοντας πως είναι «σημαντικό για δήμους να προβαίνουν σε ενέργειες για ενημέρωση στο θέμα κλιματικής αλλαγής και ειδικά στα ακραία καιρικά φαινόμενα». Παράλληλα πρόσθεσε πως "αρκετά από τα χρηματοδοτούμενα έργα που υλοποίησε και υλοποιεί ο Δήμος Θεσσαλονίκης συμβάλλουν στη μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) και στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης που χρειάζονται τα κτίριά του για θέρμανση και ψύξη”.
Ανάγκη για περισσότερο πράσινο
«Ο Δήμος Θεσσαλονίκης με δίκτυο μετεωρολογικών σταθμών δίνει δεδομένα από 2013-2018 . Το σύστημα προστασίας υγείας θα συνεχίσει τις μετρήσεις για καλύτερα αποτελέσματα. Μας ενδιαφέρει να έχουμε έργα για μείωση θερμικού αποτυπώματος στον αστικό ιστό. Έτσι θέλουμε δέντρα, περισσότερες επιφάνειες πρασίνου», σχολίασε ο Αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος Σωκράτης Δημητριάδης υπενθυμίζοντας πως ο δήμος Θεσσαλονίκης παρέχει μείωση 20% των δημοτικών τελών σε όσους κάνουν πράσινες ταράτσες.
Ανέφερε πως κύριος στόχος του έργου Life Asti είναι η ανάπτυξη ενός συστήματος προειδοποίησης υγείας από υψηλές θερμοκρασίες, που θα εφαρμοστεί στη Θεσσαλονίκη, στο Ηράκλειο και στη Ρώμη και θα στοχεύσει στην ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, του ευρύτερου πληθυσμού, των ενδιαφερομένων μελών αλλά και της επιστημονικής κοινότητας”.
Όπως τόνισε ο κ. Δημητριάδης, τα συστήματα προειδοποίησης υγείας από υψηλές θερμοκρασίες είναι διαφορετικά από μια πρόγνωση καιρού όσον αφορά τα θερμικά επεισόδια (καύσωνες), καθώς προσδιορίζουν θερμοκρασίες που είναι επιβλαβείς για την υγεία.
«Τα συστήματα προειδοποίησης υγείας από υψηλές θερμοκρασίες αναπτύσσονται με βάση τη συσχέτιση μεταξύ αισθητής θερμοκρασίας (δείκτης θερμικής δυσφορίας που συνδυάζει θερμοκρασία και υγρασία) και θνησιμότητας. Χρησιμοποιώντας το σύστημα αστικής πρόβλεψης υψηλής ανάλυσης του Life Asti εκδίδεται προειδοποίηση για κάθε δημοτικήκοινότητα της Θεσσαλονίκης», σημείωσε ο κ. Δημητριάδης.
Αξιολόγηση έργων δήμου για αντιμετώπιση κλιματικής αλλαγής
Στην αξιολόγηση της επίδρασης που έχουν στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής μια σειρά από τεχνικά έργα θα εστιάσει ο δήμος Θεσσαλονίκης. Συγκεκριμένα όπως ανέφερε ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων Εφραίμ Κυριζίδης πρόκειται για έργα όπως τα ακόλουθα:
• Διαμόρφωση χώρου πρασίνου στη συμβολή των οδών Παπαναστασίου – Βούλγαρη (Προϋπολογισμός: 700.00,00 €, ΕΣΠΑ 2014 - 2020)
• Ανάπλαση πάρκου στη συμβολή των οδών Μ. Μπότσαρη και Ηλέκτρας (Προϋπολογισμός: 860.000,00 €, ΕΣΠΑ 2014 - 2020)
• Κατασκευή φυτεμένων δωμάτων (Πράσινο Δώμα στο 26ο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης) (Προϋπολογισμός: 408.000,00 €, ΕΣΠΑ 2014 - 2020)
• Ανάπλαση πλατείας Μαβίλη με στοιχεία βιοκλιματικού σχεδιασμού (Προϋπολογισμός: 1.500.000,00 €, ΕΣΠΑ 2014 - 2020)
• Διαμόρφωση σχολικής αυλής με βιοκλιματικά κριτήρια 1ου Γυμνασίου και 18ου ΓΕΛ Τούμπας (Προϋπολογισμός: 630.000,00 €, ΕΣΠΑ 2014 - 2020).
Στο πλαίσιο του έργου έγινε μια πρώτη προσπάθεια υπολογισμού της εξοικονόμησης CO2 (διοξειδίου του άνθρακα) που συντελείται από την απορρόφηση του CO2 από τα δέντρα και τα φυτά που έχουν τοποθετηθεί, μέσω των ανωτέρω έργων. Η αξιολόγηση αυτή δείχνει ότι, από τους ανωτέρω 5 χώρους πρασίνου, δεσμεύονται 29,34 τόνοι CO2 (ή 29.337,18 kg), ανά έτος.
«Δίνουμε αγώνα για χώρους πρασίνου και πάρκα τσέπης, αναπλάσεις όπως πχ αυτή που θα γίνει στο Ιπποκράτειο και στο Επταπύργιο, αλλά και σε σχολεία όπως αυτό της Κλεάνθους», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Κυριζίδης προαναγγέλλοντας πως στο πλαίσιο προγράμματος εκπαιδευτική επίσκεψη στη Διαμόρφωση χώρου πρασίνου στη συμβολή των οδών Παπαναστασίου – Βούλγαρη αύριο στις 9πμ.
*Η εφαρμογή του LIFE ASTI είναι διαθέσιμη διαδικτυακά (https://app.lifeasti.eu/), αλλά και ως εφαρμογή για έξυπνα κινητά (συσκευές android: https://play.google.com/store/apps/details?id=eu.getmap.lifeasti, συσκευές iPhone: https://apps.apple.com/us/app/lifeasti/id1516783200?l=el&ls=1).
