*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Το πρώτο νανοδορυφόρο με την ονομασία PeakSat, που έφτιαξαν εξ ολοκλήρου προπτυχιακοί φοιτητές/τριες του ετοιμάζεται να εκτοξεύσει το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Βασικός στόχος της αποστολής είναι η επίτευξη οπτικής επικοινωνίας μεταξύ του δορυφόρου και επίγειων σταθμών στην Ελλάδα, με επίκεντρο τον οπτικό σταθμό στον Χολομώντα Χαλκιδικής. Μέσω αυτής της τεχνολογίας, αναμένεται να επιτευχθεί μετάδοση δεδομένων με ταχύτητες που φτάνουν έως και τα 100 Mbps.
Η εκτόξευση του δορυφόρου, η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί την ίδια ημέρα με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX, στο πλαίσιο της αποστολής Transporter-16, σηματοδοτεί την είσοδο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στον παγκόσμιο διαστημικό χάρτη. Ο PeakSat έχει ήδη παραδοθεί στην Exolaunch, που έχει αναλάβει την ενσωμάτωσή του στην αποστολή.
Για μια «τεράστια επιτυχία και για το πανεπιστήμιο και για την φοιτητική ομάδα» έκανε λόγο ο Καθηγητής Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Αλκιβιάδης Χατζόπουλος. Μιλώντας στο «ΤyposThes» εξήγησε πως η ιδέα για την κατασκευή του νανοδορυφόρου άρχισε το 2018 από μια ομάδα φοιτητών: «Αυτός προτάθηκε στο Fly your satellite του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Το 2019, κερδίσαμε την συμμετοχή μας στο πρόγραμμα. Έκτοτε άρχισε κατασκευή του πρώτου νανοδορυφόρου που θα είναι ένα βιολογικό πείραμα: Θα παρατηρήσουμε την ανάπτυξη συγκεκριμένων κυτταρικών μικροοργανισμών στο διάστημα».
Το έργο, με τίτλο: «Νανοδορυφόρος για εφαρμογή Οπτικών Επικοινωνιών», το οποίο ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2023, αποτελεί μια ολοκληρωμένη προσπάθεια σχεδιασμού, κατασκευής και επιχειρησιακής λειτουργίας ενός δορυφόρου τύπου CubeSat 3U. Η αποστολή επικεντρώνεται στην επίδειξη καινοτόμων τεχνολογιών οπτικών επικοινωνιών μέσω laser σε χαμηλή γήινη τροχιά (LEO).
Ο PeakSat θα κάνει οπτικές επικοινωνίες λέιζερ με το Χολομώντα. «Αρχικά θα έχουμε τις πρώτες μέρες εβδομάδες για να επικοινωνήσουμε με τον νανοδουρυφόρο που θα ανέβει στα 510χλμ. Εκεί θα ανοίξει το κουτί στο οποίο θα βρίσκεται και στην συνέχεια θα βγει στο διάστημα. Μετά από κάποιες ώρες ελπίζουμε ότι θα επικοινωνήσουμε μαζί του. Υπολογίζεται πως θα κάνει πλήρη περιστροφή της γης σε 1.5 ώρα. Θα περνά 2-3 φορές το 24ωρο πάνω από την Ελλάδα και θα δίνει ένα διάστημα 6-7λεπτά για να επικοινωνήσουμε μαζί του σε κάθε πέρασμα. Ελπίζουμε να το καταφέρουμε με ραδιοεπικοινωνία, και να τον ενεργοποιήσουμε ώστε να έχουμε μετά και την επικοινωνία με το λέιζερ με οποιονδήποτε σταθμό», εξήγησε ο καθηγητής, ενώ μιλώντας για το όλο εγχείρημα το χαρακτήρισε ως έναν «άθλο»: «Ξεκίνησε τον Απρίλιο του ’23 και μέχρι τον Νοέμβριο του ’25 παραδώσαμε τον νανοδορυφόρο. Είναι ένα εγχείρημα απίστευτα δύσκολο και πολύπλοκο. Εμπλέκονται φοιτητές ηλεκτρολόγων μηχανικών , φυσικής, πληροφορικής, μηχανολόγων μηχανικών. Χρειάστηκε πολλή δουλειά, πολλά εργαλεία σχεδίασης. Κάθε εβδομάδα είχαμε μίτινγκ με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος ώστε να λαμβάνουμε εγκρίσεις στα κρίσιμα σημεία για να προχωρήσουμε. Παράλληλα εκατοντάδες σελίδες προδιαγραφών έπρεπε να μελετηθούν. Πολύτιμη υπήρξε η υλικοτεχνική υποστήριξη που είχαμε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος όπως και η οικονομική στήριξη για την εκτόξευση».
Όπως ανέφερε ο κ. Χατζόπουλος τρεις από τις 7 συνολικές αποστολές του προγράμματος του υπουργείου έχουν ως στόχο την επικοινωνία των νανοδορυφόρων με λέιζερ. «Μαζί με δικό μας θα φύγει ένας και από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο και από μια ιδιωτική εταιρεία. Χρειάζεται ακρίβεια στόχευσης κάτω από μισή μοίρα. Ελπίζουμε να πετύχουν και οι τρεις αυτή την επικοινωνία. Θα είναι στον ίδιο πύραυλο σε άλλο κουτάκι. Απ΄ ό,τι μας είπαν χθες η εκτόξευση θα γίνει τη Δευτέρα 30 Μαρτίου και όχι την Κυριακή, όπως αρχικά είχε προγραμματιστεί».
Σημειώνεται πως για σήμερα Κυριακή έχει προγραμματίσει εκδήλωση το ΑΠΘ με τίτλο «Το ΑΠΘ σε τροχιά - Νανοδορυφόρος Οπτικών Επικοινωνιών PeakSat», ώρα 12.30, στην Αίθουσα Τελετών.
Μια φοβερή εμπειρία
Για μια «φοβερή εμπειρία» κάνει λόγο ο Εκπρόσωπος της φοιτητικής ομάδας SpaceDot Παναγιώτης Βαμβακάς: «Όλοι το περιμένουμε! Δεν συμβαίνει συχνά να πιάνει κάποιος ένα τέτοιο πρότζεκτ από την αρχή μέχρι το τέλος. Ξεκίνησε από μια ιδέα και τώρα έχει σχεδιαστεί και υλοποιηθεί. Μια από τις πιο ωραίες στιγμές ήταν όταν το πρωτοσυναρμολογήσαμε! Το ότι τώρα θα εκτοξευτεί είναι κάτι το μοναδικό και αγχωτικό ταυτόχρονα. Υπήρξαν πολλές δυσκολίες. Ήταν ένα απαιτητικό έργο. Με το που βγει στο διάστημα περιμένουμε να ανοίξει η κεραία του για να ξεκινήσουμε τις πρώτες επικοινωνίες. Να λάβουμε το πρώτο σήμα. Από εκείνο το σημείο και μετά ουσιαστικά ξεκινά ένας μήνας για να ελέγξουμε τα συστήματα ώστε ο δορυφόρος να ξεκινήσει να κάνει την αποστολή του, να έχει δηλαδή οπτική επικοινωνία με το σταθμό του Χολομώντα. Κάθε φορά που θα πλησιάζει τον σταθμό, θα αποστέλλεται ένα σήμα και μετά ο δορυφόρος θα στέλνει λέιζερ για να μεταφέρει δεδομένα που είναι γνωστά. Θέλουμε να αξιολογήσουμε την ποιότητα επικοινωνίας. Ουσιαστικά τώρα γίνονται τα βήματα για να μπούμε στον κλάδο των μικροδορυφόρων και να προωθήσουμε γενικότερα το κομμάτι του διαστήματος στην Ελλάδα. Σχετικά με την αποστολή στόχος είναι να πάρουμε αποτελέσματα και αυτά να αξιοποιηθούν σε μελλοντικές αποστολές είτε δικές μας είτε να είναι ανοιχτά στο κοινό. Μελλοντικά θα προσπαθήσουμε να βρούμε νέες ευκαιρίες για νέα πειράματα».
«Τα παιδιά είναι πολύ ενθουσιασμένα και πολύ ευχαριστημένα από το αποτέλεσμα. Από Δευτέρα θα παρακολουθούμε τον νανοδορυφόρο για να παίρνουμε το στίγμα του. Αν χρειάζεται πχ να κάνουμε διορθώσεις στον προσανατολισμό, στον προγραμματισμό. Αξίζει να σημειώσουμε πως και ο υπολογιστής του και η πλακέτα για την επικοινωνία είναι δικές μας. Σχεδιάστηκαν από τους φοιτητές μας», σχολίασε ο κ. Χατζόπουλος στο «ΤyposThes».
Ένα φιλόδοξο ελληνικό διαστημικό εγχείρημα
Επιστημονικοί υπεύθυνοι (Ε.Υ.) του έργου είναι ο Καθηγητής Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Αλκιβιάδης Χατζόπουλος και ο Καθηγητής του Τμήματος Φυσικής Κλεομένης Τσιγάνης, ενώ ο σχεδιασμός και η υλοποίηση του νανοδορυφόρου έγινε από τη φοιτητική ομάδα SpaceDot, υπό την επιστημονική εποπτεία των Εργαστηρίων Ηλεκτρονικής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) και Θεωρητικής Μηχανικής και Αστροδυναμικής του Τμήματος Φυσικής.
Τεχνολογία αιχμής «made in Greece»
Ο PeakSat είναι ένα πλήρες διαστημικό σύστημα το οποίο σχεδιάστηκε και συναρμολογήθηκε σε εγκαταστάσεις που παραχωρήθηκαν από συνεργαζόμενα Εργαστήρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, με τη συμβολή των Εργαστηρίων Κατασκευής Ανιχνευτών Στοιχειωδών Σωματιδίων ATLAS και Νανοτεχνολογίας LTFN του Τμήματος Φυσικής του Αριστοτελείου και Ηλεκτροτεχνικών Υλικών του Τμήματος ΗΜΜΥ, καθώς και του Εργαστηρίου Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.
Εκπαίδευση, καινοτομία και εθνική στρατηγική
Το έργο εντάσσεται στο εθνικό πρόγραμμα «Greek CubeSats In-Orbit Validation Projects» και χρηματοδοτείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, με τη στήριξη του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και τον συντονισμό του ΕΟΔ.
Πέρα από την τεχνολογική του διάσταση, το PeakSat λειτουργεί ως πεδίο εκπαίδευσης για μια νέα γενιά Ελλήνων επιστημόνων και μηχανικών, αποδεικνύοντας ότι η πανεπιστημιακή κοινότητα μπορεί να αναπτύξει έργα υψηλής πολυπλοκότητας με διεθνή ανταγωνιστικότητα.
«Το PeakSat δεν είναι μόνο μια τεχνολογική επιτυχία· είναι ένα σύμβολο των δυνατοτήτων της νέας γενιάς επιστημόνων της χώρας μας. Μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες, το Πανεπιστήμιο ενισχύει τον ρόλο του ως φορέας παραγωγής γνώσης και καινοτομίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ανάπτυξη του ελληνικού διαστημικού οικοσυστήματος» δήλωσε ο Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Καθηγητής Κυριάκος Αναστασιάδης.
Περισσότερες πληροφορίες: https://peaksat.spacedot.gr/.
Τις φωτογραφίες παραχώρησε η ομάδα στο TyposThes.
- Μαρία Καρυστιανού: Κατάντια ο Φλωρίδης – Αίθουσα «αχούρι» κόστισε 1,6 εκατ. ευρώ
- Οδηγός πολυτελούς SUV κάνει «σφήνες», τρέχει και φρενάρει απότομα - Δείτε το βίντεο
- Συναγερμός για τοξικό συστατικό σε παιδικά ρούχα – Ποια χρώματα είναι πιο επικίνδυνα
- Θεσσαλονίκη: «Ντου» σε καταστήματα σε 2 περιοχές – Πολύωρη επιχείρηση, ποιος ο στόχος
- Χαλκιδική: Ξεσηκωμός για σκάφη, beach bar σε γνωστή παραλία – Φόβοι για τα παιδιά
