">
Ένα νέο Μνημείο, οι «Αλησμόνητες Πατρίδες», αποκαλύπτεται σήμερα στις 6 το απόγευμα στους χώρους του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για ένα τοπόσημο αφιερωμένο στους πρόσφυγες του 1922.
Συγκεκριμένα βρίσκεται στον χώρο κοντά στο Αστεροσκοπείο. Μάλιστα μελλοντικά σχεδιάζεται να γίνει ένας κήπος μνήμης στην ευρύτερη περιοχή με πρωτοβουλία των Πρυτανικών Αρχών.
Όπως εξήγησε στο TyposThes ο δημιουργός του, καθηγητής και διευθυντής εργαστηρίου γλυπτικής του ΑΠΘ κ. Άρης Κατσιλάκης: «Η βασική αφετηρία είναι η σχέση μνήμης, χώρου και τόπου. Ανήκω στην τελευταία γενιά που άκουσε από τους παππούδες της ιστορίες για το πώς έγινε η Μικρασιατική Καταστροφή, πόσο τους κόστισε, πόσο επηρέασε την ζωή τους, και την πικρία που τους άφησε ο ξεριζωμός.
Το κύριο κομμάτι του έργου μου αναφέρεται στη μνήμη ως παρόν, στο πώς εμείς μπορούμε να δούμε το παρελθόν από αυτή τη συνθήκη. Υπάρχουν ομόκεντροι κύκλοι, και δεσπόζει μια ελιά που έχει αναφορά στις ρίζες μας, στον τόπο μας. Αλλά είναι ένα σύμβολο ελευθερίας ελπίδας και μακροβιότητας. Κάθε στοιχείο του έργου συνδέεται με την προσπάθεια επαναπροσέγγισης της μνήμης· με την ανάγκη να επιστρέψουμε σε αυτήν, να την ανασύρουμε και να την επανεξετάσουμε μέσα από το παρόν. Στην προκειμένη περίπτωση, αναφερόμαστε στις Αλησμόνητες Πατρίδες, οι οποίες, παρά τον ξεριζωμό και την απόσταση, δεν παύουν να ζουν μέσα μας».
Στο έργο γύρω από την ελιά αναπτύσσεται η κυκλική μαρμάρινη επιφάνεια, η οποία οργανώνεται σε δώδεκα ίσα τμήματα. Τα τμήματα διαχωρίζονται από δώδεκα ακτινικές ζώνες θραυστής πέτρας, οι οποίες εκκινούν από το κέντρο και καταλήγουν στην περιφέρεια της σύνθεσης.
Στα ένδεκα από τα δώδεκα τμήματα αναγράφονται τα ονόματα των αντίστοιχων τόπων (Αδριανούπολη, Ανατολική Θράκη, Ανατολική Ρωμυλία, Βάρνα, Ιωνία, Καππαδοκία, Κωνσταντινούπολη, Μικρά Ασία, Πόντος, Σμύρνη και Τραπεζούντα). Το δωδέκατο τμήμα, εκεί όπου βρίσκεται η είσοδος στο μνημείο, παραμένει σκόπιμα κενό. Έτσι, κατά την προσέγγισή του, ο επισκέπτης βρίσκεται αρχικά απέναντι σε ένα πεδίο χωρίς όνομα. Μόνο όταν εισέλθει στον κυκλικό χώρο συναντά τα ένδεκα ονόματα, τα οποία αναπτύσσονται γύρω από τον κοινό κεντρικό πυρήνα.
Στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του κεντρικού πυρήνα ενσωματώνεται, με υπαινικτικό τρόπο, το δεκαεξάκτινο Αστέρι της Μακεδονίας, ενώ ο μνημειακός κήπος συμπληρώνεται από αρωματικά φυτά, όπως λεβάντα, δενδρολίβανο, σαντολίνα, θυμάρι, μυρτιά, φασκόμηλο, και ρίγανη. Η επιλογή της φύτευσης παραπέμπει στα τοπία των αλησμόνητων πατρίδων και διευρύνει τη βιωματική εμπειρία του επισκέπτη, ενεργοποιώντας όχι μόνο την όραση, αλλά και την όσφρηση και την αφή.
Αυτό είναι το δεύτερο μνημείο που φιλοτεχνεί ο κ. Κατσιλάκης για τον προσφυγικό Ελληνισμό. «Είχε προηγηθεί ένα στη Θέρμη για Θρακιώτες και Μανδριτσιώτες πρόσφυγες της ανατολικής Ρωμυλίας. Ήταν με άλλη προσέγγιση βέβαια. Ωστόσο, επειδή έχω καταγωγή από το Σουφλί του Έβρου, το συγκεκριμένο έργο ξυπνά μέσα μου μνήμες», σημείωσε ο ίδιος.
Παράλληλα ανέφερε στο «ΤyposThes»: «Υπάρχει ένα μεγάλο όραμα των πρυτανικών αρχών. Εκεί που έχει στηθεί το έργο μου, δίπλα στο εβραϊκό νεκροταφείο, σκέφτονται όλο αυτό το μέρος να γίνει ένας κήπος μνήμης. Οι “Αλησμόνητες Πατρίδες”, θα είναι το πρώτο μνημείο που μπαίνει. Και φαντάζομαι ότι θα υπάρξουν και άλλα. Αφενός αισθάνομαι ευτυχής που με εμπιστεύθηκαν οι Πρυτανικές Αρχές. Αφετέρου, επειδή κι εγώ είμαι μέλος της πανεπιστημιακής κοινότητας ως καθηγητής και διευθυντής εργαστηρίου γλυπτικής, με τιμά ιδιαίτερα που αφήνω κι εγώ ένα λιθαράκι στο ΑΠΘ».
Μουσικό ταξίδι στις αλησμόνητες πατρίδες
Ένα ξεχωριστό μουσικό ταξίδι στις αλησμόνητες πατρίδες, μέσα από ήχους, μελωδίες και τραγούδια που μεταφέρουν τη μνήμη από γενιά σε γενιά, θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν όσοι βρεθούν σήμερα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.
Οι αδελφοί Κωνσταντίνος και Ματθαίος Τσαχουρίδης, μαζί με το μουσικό σχήμα «Ψυχή και Σώμα», παρουσιάζουν την ανοιχτή συναυλία για το κοινό, με τίτλο «Η καθ’ ημάς Ανατολή», σε μια μουσική παράσταση αφιερωμένη στις μουσικές παραδόσεις των αλησμόνητων πατρίδων και στη διαχρονική δύναμη της προσφυγικής μνήμης.
Η συναυλία θα πραγματοποιηθεί στην Αίθουσα Τελετών του Αριστοτελείου, μετά τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου για τους πρόσφυγες του 1922.
Με αφετηρία τη Σμύρνη, την Κωνσταντινούπολη, τον Πόντο και την Καππαδοκία, οι δύο καλλιτέχνες, πρόσφυγες τέταρτης γενιάς και διδάκτορες του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, αναδεικνύουν τον πλούτο της μουσικής κληρονομιάς της Ανατολής, συνδέοντας τις μνήμες του παρελθόντος με το παρόν. Μέσα από τις μουσικές και τα τραγούδια τους, ζωντανεύουν ήχοι που ταξίδεψαν μαζί με τους πρόσφυγες, διατηρήθηκαν μέσα στις οικογένειες και τις κοινότητες και εξακολουθούν να αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής μας ταυτότητας.
Η συναυλία εντάσσεται στην εκδήλωση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, με τίτλο «Τιμούμε τις ρίζες μας, Στηρίζουμε το μέλλον», στο πλαίσιο της οποίας θα πραγματοποιηθούν, στις 18:00, τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου για τους πρόσφυγες του 1922, στον χώρο πλησίον του Αστεροσκοπείου, και στις 19:00 εκδήλωση μνήμης στην Αίθουσα Τελετών, με ομιλία του Ομότιμου Καθηγητή του ΕΚΠΑ Θάνου Βερέμη, με θέμα «Η ενσωμάτωση και η προσφορά των προσφύγων του 1922».
Η εκδήλωση και η συναυλία είναι ανοιχτές για το κοινό.
- Θεσσαλονίκη: Παρέμβαση εισαγγελέα για την κλινική που μπήκε λουκέτο – Στο «μικροσκόπιο» οι έλεγχοι
- Θεσσαλονίκη: Χωρίς Μετρό αύριο η πόλη για 4 ώρες - Γιατί προχωρούν οι εργαζόμενοι σε στάση εργασίας
- Τριαντόπουλος για Ειδικό Δικαστήριο για Τέμπη: «Δεν θα είμαι υποψήφιος στις εκλογές» - Παραμένει βουλευτής
