Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται και στις δικαστικές αίθουσες, οι δικαστές καλούνται να χαράξουν τους πρώτους κανόνες χρήσης της, την ώρα που επιχειρούν να αποφασίσουν πώς και αν μπορούν να αξιοποιήσουν οι ίδιοι τα νέα εργαλεία.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται οι δικηγόροι. Αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ίδια η Δικαιοσύνη.
Σε ολόκληρες τις Ηνωμένες Πολιτείες, ολοένα και περισσότεροι δικαστές καλούνται να αντιμετωπίσουν μια νέα πραγματικότητα: από τη μία επιβάλλουν κυρώσεις σε δικηγόρους που καταθέτουν δικόγραφα με ανύπαρκτες αποφάσεις που δημιούργησε η AI και από την άλλη εξετάζουν αν και πώς μπορούν οι ίδιοι να αξιοποιήσουν την τεχνολογία στα δικαστικά τους καθήκοντα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι τα δικαστήρια εξελίσσονται σταδιακά στους πρώτους πραγματικούς «ρυθμιστές» της τεχνητής νοημοσύνης, πολύ πριν διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο.
Οι δικαστές αρχίζουν να χρησιμοποιούν AI
Σύμφωνα με έρευνα του Northwestern University, το 60% των δικαστών που συμμετείχαν δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν ήδη τουλάχιστον ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, ενώ περισσότερο από το 22% το αξιοποιεί σε εβδομαδιαία ή ακόμη και καθημερινή βάση.
Ωστόσο, η υιοθέτηση της τεχνολογίας προχωρά ταχύτερα από την εκπαίδευση των ίδιων των λειτουργών της Δικαιοσύνης.
Η καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του West Virginia University, Amy Cyphert, σημειώνει ότι η AI μπορεί να αυξήσει σημαντικά την παραγωγικότητα των δικαστηρίων, προειδοποιεί όμως ότι η ανεξέλεγκτη χρήση της ενδέχεται να υπονομεύσει την ήδη εύθραυστη εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη Δικαιοσύνη.
Από τις «παραισθήσεις» στις πραγματικές αποφάσεις
Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται μόνο στις γνωστές AI hallucinations, δηλαδή στη δημιουργία ανύπαρκτων νομικών αποφάσεων ή εσφαλμένων παραπομπών. Οι δικαστές εκφράζουν επίσης προβληματισμό για την προστασία προσωπικών δεδομένων, το δικαστικό απόρρητο, αλλά και το ενδεχόμενο αλγοριθμικών προκαταλήψεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη δικαστική κρίση.
Τα περιστατικά αυξάνονται. Μόλις τον περασμένο μήνα ομοσπονδιακός δικαστής στο Μισισίπι επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις δικηγόρους και ακύρωσε πολιτική δίκη, αφού και οι δύο πλευρές είχαν επικαλεστεί ανύπαρκτες αποφάσεις που είχαν παραχθεί από εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης.
Λίγες ημέρες αργότερα, ομοσπονδιακή δικαστής στο Μίσιγκαν κατηγόρησε ακόμη και την αμερικανική κυβέρνηση ότι πιθανότατα παρέπεμψε σε ανύπαρκτη νομολογία σε υπόθεση που αφορούσε τη μεταναστευτική πολιτική.
Σύμφωνα με τον ερευνητή του HEC Paris Damien Charlotin, έχουν ήδη καταγραφεί περισσότερες από 1.700 υποθέσεις διεθνώς στις οποίες η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη δημιούργησε ανύπαρκτες νομικές παραπομπές.
Οι κανόνες γράφονται τώρα
Απέναντι σε αυτή την πρόκληση δημιουργούνται νέες πρωτοβουλίες εκπαίδευσης των δικαστών, όπως το Judicial AI Consortium (JAIC), το οποίο ιδρύθηκε από Αμερικανούς δικαστές με στόχο την ανταλλαγή εμπειρίας και τη διαμόρφωση κοινών πρακτικών για τη χρήση της AI.
Οι συμμετέχοντες επιμένουν ότι η λύση δεν είναι η απαγόρευση της τεχνολογίας αλλά η υπεύθυνη αξιοποίησή της.
«Δεν καταργήσαμε τις διαδικτυακές δίκες επειδή κάποιος δικηγόρος εμφανίστηκε ως γάτα στο Zoom», σχολίασε χαρακτηριστικά ο δικαστής Scott Schlegel, υπενθυμίζοντας το γνωστό περιστατικό που είχε γίνει viral κατά την περίοδο της πανδημίας.
Όπως επισημαίνουν οι ίδιοι οι δικαστές, η χρήση της AI μέσα σε ένα δικαστικό γραφείο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τα ίδια κριτήρια που ισχύουν για έναν ιδιώτη ή έναν δικηγόρο. Όταν ένας δικαστής υπογράφει μια απόφαση, η ευθύνη παραμένει αποκλειστικά δική του.
Η νέα πρόκληση για τη Δικαιοσύνη
Η Δικαιοσύνη βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα παράδοξο. Καλείται να θέσει όρια σε μια τεχνολογία που ακόμη εξελίσσεται, ενώ παράλληλα προσπαθεί να κατανοήσει πώς μπορεί να την αξιοποιήσει χωρίς να θυσιάσει την αξιοπιστία της.
Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν οι δικηγόροι θα χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Αφορά το ποιος θα καθορίσει τους κανόνες για μια τεχνολογία που διεισδύει με ταχύτητα σε κάθε πτυχή της δημόσιας ζωής. Και, τουλάχιστον προς το παρόν, αυτόν τον ρόλο φαίνεται να αναλαμβάνουν πρώτα τα ίδια τα δικαστήρια.
Πηγή: Moneyreview.gr με πληροφορίες από Axios
