">
Του Γιώργου Καλλίνη
Οι μωβ ντομάτες, είναι έτοιμες για τα μπακάλικα. Όχι τα δικά μας, αλλά πολύ σύντομα ίσως καταλήξουν στα βρετανικά μπακάλικα. Και τι μας νοιάζει, θα μου πείτε. Όντως δεν θα υπήρχε κάποιο πρόβλημα εάν αυτές οι μωβ ντομάτες δεν ήταν γενετικά τροποποιημένες ή μεταλλαγμένες (GMO). Και πάλι όμως δεν μας νοιάζει, θα εξηγήσετε, γιατί θα πωλούνται στη Βρετανία και όχι στην Ελλάδα.
Όμως, εδώ και χρόνια διεξάγεται ένας «πόλεμος» μεταξύ των μεγάλων εταιρειών τροφίμων για να αρχίσει η παραγωγή και στην Ε.Ε., η οποία προς το παρόν έχει ισχυρές αντιστάσεις στα περισσότερα μεταλλαγμένα προϊόντα. Οι πιέσεις των Η.Π.Α. προς την Ε.Ε., όπως αποκάλυψαν τα wikileaks το 2011, να υιοθετήσει πλήρως τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα είναι πολύ ισχυρή. Η εξέλιξη λοιπόν αυτή, αν δηλαδή πωλούνται μεταλλαγμένες ντομάτες στη Βρετανία, ίσως σηματοδοτεί την ακόμη μεγαλύτερη εισαγωγή μεταλλαγμένων στην ευρωπαϊκή αγορά. Ίσως αποτελέσει ένα μικρό βήμα προς την απενεχοποίηση τους.
Τι είναι τα GMO; Είναι τα τρόφιμα που παράγονται από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, μέσω της γενετικής μηχανικής. Τα επιχειρήματα τα οποία χρησιμοποιούν συνήθως οι υπέρμαχοι των GMOs είναι ότι α) σημειώνεται καλύτερη απόδοση των καλλιεργειών και β) προκύπτουν τρόφιμα με μεγάλα διατροφικά οφέλη για τους ανθρώπους. Πρόσφατα σημειώθηκε και η εξέλιξη ότι τα GMOs προστατεύουν και τη φύση, εφόσον χρειάζονται μικρότερες εκτάσεις σοδειάς για να βγάλουν την ίδια και μεγαλύτερη παραγωγή. Μάλιστα η WWF κάθισε στο ίδιο τραπέζι με μεγάλες εταιρείες όπως η Monsanto για να συζητήσουν την παραγωγή σόγιας, η οποία είναι υπερπολύτιμη για τη διατροφή των ζώων.
Ποια είναι η αλήθεια όμως; Η αλήθεια είναι ότι εκτός από ελάχιστες έρευνες οι οποίες μάλιστα έχουν αμφισβητηθεί από την επιστημονική κοινότητα, δεν υπάρχουν πειστικές αποδείξεις ότι τα GMOs βλάπτουν την υγεία μας, ούτε ότι καταστρέφουν το περιβάλλον περισσότερο από ό,τι οι σημερινές σοδειές. Αλλά, είναι επίσης αλήθεια, πιο σημαντική κατ’ εμέ, ότι μέχρις ενός σημείου ήταν απαγορευμένο να γίνονται έρευνες για συγκεκριμένα προϊόντα. Δηλαδή ο εταιρείες δεν έδιναν το δικαίωμα να χρησιμοποιηθεί το προϊόν τους για έρευνες, ενώ άφηναν να δημοσιευτούν μόνο αυτές που ενέκριναν. Αυτό σημαίνει ότι είναι πάρα πολύ νωρίς για να βγει κάποια έρευνα με αρνητικά αποτελέσματα για τα μεταλλαγμένα. Για αυτό άλλωστε ο αγώνας κατά των GMOs έχει μεταφερθεί από το να απαγορευτούν, στο να έχουν ενημερωτικές ετικέτες με αναγραφή της γενετικής επεξεργασίας των τροφίμων ή απαγόρευση των διαφημίσεων.
Οπότε, εφόσον θα μάθουμε τις επιπτώσεις των μεταλλαγμένων καμιά 30αριά χρόνια αργότερα, η συζήτηση μεταφέρεται αναγκαστικά στο θεωρητικό, πολιτικό-οικονομικό σκέλος. Και ένα είναι το γεγονός: οι μεγάλες εταιρείες τροφίμων όντως θέλουν να ελέγξουν την παγκόσμια αγροτική παραγωγή. Πολύ απλά παράγοντας τα GMOs τα οποία θα είναι πιο φτηνά και πιο θρεπτικά, οι εταιρείες θα αφήσουν πίσω στον ανταγωνισμό τους απαρχαιωμένους φυσικούς σπόρους. Άρα ό «πόλεμος» διεξάγεται μεταξύ των αγροτικών παραγωγών και των μεγάλων εταιρειών. Οι πολίτες, ο τελευταίος τροχός της αμάξης, κινδυνεύουν στο μέλλον να έχουν μόνο μία επιλογή, όταν τα GMOs επικρατήσουν στο διεθνές εμπόριο.
Είναι τελικά η λύση στον παγκόσμιο επισιτισμό τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα; Όχι, είναι μέρος του προβλήματος. Όταν ο κόσμος δεν έχει να φάει τα βασικά, αντί να φτιάξεις πιο φτηνά, δώσε στο κόσμο τη δυνατότητα να παίρνει τα ήδη υπάρχοντα. Υπάρχουν αξιόπιστες μελέτες, οι οποίες δείχνουν ότι ο πλανήτης μας ήδη παράγει αρκετά τρόφιμα για να υποστηρίξει πληθυσμό που ανέρχεται σε 14 δις, δηλαδή διπλάσιο από τον σημερινό. Επίσης ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων (FAO), επίσημα δηλώνει ότι περίπου ένα δισεκατομμύριο λιμοκτονούν λόγω λανθασμένης παραγωγικής διαδικασίας (λάθος μέρη, με λάθος τρόπο, από λάθος ανθρώπους), σημειώνοντας πως περίπου το 50% σπαταλούνται. Τρόφιμα υπάρχουν λοιπόν, που θα έλεγε και ένα πρόσωπο από το παρελθόν.
Αν η παραπάνω παράγραφος σας ακούστηκε ως μια ουτοπία, θα επαναφέρω τον εαυτό μου στην τάξη. Εδώ και 30 χρόνια υπάρχουν και γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, τα οποία ίσως μετά από αυστηρό ανεξάρτητο έλεγχο και σωστή χρήση θα μπορούσαν να γίνουν ωφέλιμα τουλάχιστον για ένα μέρος του πλανήτη. Και αυτό γιατί οι μεγάλες εταιρείες νοιάζονται πρώτα για τους ανθρώπους και μετά για το κέρδος. Ε να, κάνουμε και λίγο χιουμοράκι, περιμένοντας τη μωβ ντομάτα…
