">
Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΖΟΥΦΗ
Στην ελληνική φύση υπάρχει μια μοναδικότητα σε ότι αφορά τα αρωματικά φυτά ενώ υπάρχει και μια μακροχρόνια χρήση τους παραδοσιακά. Ρίγανη, τσάι βουνού, θυμάρι, μέντα, μελισσόχορτο, δυόσμος, κρίταμο, φαρκόμηλο…
Παλαιότερα ο κόσμος ήξερε τη χρήση τους, τη θεραπευτική τους αξία και τα μάζευε από τη φύση με προσοχή. Σήμερα η πρόταση είναι αντί να μαζεύονται από τη φύση να καλλιεργούνται και αντίστοιχα να αξιοποιηθούν τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ελλάδα φύεται το 50% των αυτοφυών φυτών της Ευρώπης. Μεγάλο ποσοστό από αυτά φύονται μόνο στην Ελλάδα και πολλά εξ αυτών έχουν χαρακτηρισθεί «σπάνια» και «απειλούμενα». Οι εδαφοκλιματικές συνθήκες της χώρα μας ευνοούν την ανάπτυξη αυτών των φυτών και ήδη εξελίσσεται ενδιαφέρον για την οικονομική αξιοποίηση τους.
Οι προσπάθειες των επιστημόνων σήμερα στην Ελλάδα εστιάζονται στην προστασία αυτών των φυτών μέσω της διατήρησής τους αλλά και της αξιοποίησής τους.
Το Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας εφαρμόζει πρακτικές για την προστασία και αξιοποίηση σε περισσότερα από 1500 τέτοια είδη. Το 25% από αυτά είναι άλλα αρωματικά, άλλα φαρμακευτικά και άλλα με σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη διατροφή.
Όπως δηλώνει στον «Τ.Θ.» η Δρ. Ελένη Μαλούπα, τακτική ερευνήτρια του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας, με αφορμή την αυριανή της ομιλία για το θέμα στο «Καφέ της Επιστήμης», στο Γαλλικό Ινστιτούτο, στη Θεσσαλονίκη, το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας για καλλιέργεια αρωματικών φυτών είναι τεράστιο, ωστόσο μας λείπει η οργάνωση και η εθνική στρατηγική. Όπως αναφέρει, χαρακτηριστικά, υπάρχουν κλώνοι ρίγανης ή δυόσμου ή θυμαριού, με εξαιρετικά μεγάλα ποσοστά αιθέριων ελαίων συγκριτικά με αυτά άλλων χωρών. Ωστόσο, σύμφωνα με την κ. Μαλούπα το πρόβλημα που υπάρχει στην Ελλάδα είναι ότι δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη στρατηγική για την καλλιέργεια και την ομαδική αξιοποίηση των αρωματικών φυτών και έτσι οι μεμονωμένες προσπάθειες από ερευνητές, πανεπιστήμια ή και εταιρίες δεν είναι παρά «σταγόνες στον ωκεανό αν θέλουμε να κάνουμε συστηματικά εξαγωγές, όπως άλλες χώρες».
«Να καθίσουμε γύρω από ένα τραπέζι όλοι αυτοί που ασχολούμαστε με το αντικείμενο και να υποστηριχθεί ο καλλιεργητής μέσα από προγράμματα της ΕΕ και με την υποστήριξη του ιδιωτικού τομέα», προτείνει η κ. Μαλούπα και σημειώνει ότι σημαντικό για την προστασία του καλλιεργητή είναι να γνωρίζει τι φυτό βάζει. «Να υπάρχει πιστοποιημένο προϊόν, το οποίο σήμερα δεν υπάρχει», τονίζει.
«Τα ελληνικά αυτοφυή από μόνα τους μπορούν να θεωρηθούν κλώνοι σημαντικοί για καλλιέργεια και δεν χρειάζεται να κάνουμε ποικιλίες. Θα πρέπει όμως το υπουργείο σε συνεργασία με μας και το πανεπιστήμιο να δημιουργήσει καταλόγους με τα είδη και να δημιουργήσει κάποια κέντρα που λειτουργούν ως κέντρα αναπαραγωγής», προσθέτει η κ. Μαλούπα.
Η χρήση των φαρμακευτικών φυτών
Τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά και τα δευτερογενή προϊόντα τους, όπως τα αιθέρια έλαια και τα εκχυλίσματα, έχουν ποικίλες χρήσεις και εφαρμογές. Για παράδειγμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη φαρμακοβιομηχανία, στην αρωματοποιία, στη βιομηχανία τροφίμων και ποτών κ.ά.
«Υπάρχει μεγάλο δυναμικό και η Ευρώπη θέλει τα προϊόντα μας, αλλά πρέπει και εμείς να τα δώσουμε πιστοποιημένα, βιολογικά, σε αυτήν την αξία και την ποιότητα που έχουν», υποστηρίζει η κ. Μαλούπα. Αναφέρει για παράδειγμα ότι στο Κιλκίς δραστηριοποιείται εταιρία η οποία έχει πατεντάρει το αιθέριο έλαιο της ρίγανης το οποίο εξάγει σε χώρα της ΕΕ και το χρησιμοποιεί η βιομηχανία εκεί για φάρμακα κατά ασθενειών όπως είναι η νόσος των τρελών αγελάδων και ασθένειες των χοίρων, καθώς ενισχύει την άμυνα του ανοσοποιητικού των ζώων.
Ένα άλλο παράδειγμα φαρμακευτικών φυτών αποτελούν τα digitalis, τα οποία εμπεριέχουν μια χημική ένωση που έχει καρδιοτονωτικές ιδιότητες και έχουν ευρεία χρήση στη φαρμακοβιομηχανία. «Αυτό το φυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα από τον καταναλωτή γιατί είναι δηλητηριώδες. Η ουσία που περιέχει είναι πολύ πυκνή και είναι επικίνδυνη στο να χρησιμοποιηθεί απευθείας, ενώ οι φαρμακοβιομηχανίες μπορούν να τη χρησιμοποιήσουν σε φάρμακα», υπογραμμίζει η ερευνήτρια.
Τι πρέπει να προσέξουν οι παραγωγοί
Ωστόσο, οποιοσδήποτε παραγωγός σκέφτεται να μπει στη διαδικασία καλλιέργειας αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών θα πρέπει να είναι επιφυλακτικός και να αντλήσει τουλάχιστον την υπάρχουσα γνώση. Η κ. Μαλούπα προτρέπει τους επίδοξους καλλιεργητές να απευθύνονται στα ειδικά εργαστήρια όπως το Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών και Ανθοκομικών φυτών του ΕΘΙΑΓΕ ή σε αντίστοιχα σε όλη την Ελλάδα, όπου ειδικοί θα τους κατευθύνουν στο να κάνουν ανάλυση εδάφους, θα τους πουν τι μπορούν να καλλιεργήσουν, τι θα χρειαστούν κ.λπ. Σύμφωνα με την ίδια είναι προτιμότερο να δημιουργηθούν ομάδες παραγωγών, που θα τους επιτρέψουν να οργανωθούν καλύτερα και να προσλάβουν κάποιον ειδικό που θα τους συμβουλεύει και θα τους υποστηρίζει και στο κομμάτι της διάθεσης.
Αυτήν τη στιγμή στη χώρα μας «τρέχουν» διάφορα ερευνητικά προγράμματα και πειραματικές καλλιέργειες αρωματικών φυτών σε συνεργασία με δημόσιους φορείς αλλά και εταιρίες, ώστε να μπορέσουν οι παραγωγοί να ενημερωθούν.
Σε ότι αφορά το κόστος της καλλιέργειας, όπως αναφέρει η κ. Μαλούπα, το ζωντανό φυτικό υλικό μπορεί να κοστίζει γύρω στα 30 λεπτά ανά φυτό, οπότε για ένα στρέμμα το κόστος μπορεί να είναι 600-700 ευρώ (για 2-3.000 φυτά). Κατά τα άλλα, δεν έχουν ιδιαίτερες απαιτήσεις σε νερό ή σε έδαφος ενώ δεν έχουν προβλήματα και με ασθένειες. Απαιτούν ωστόσο φροντίδα. Οι παραγωγές είναι μεγάλες και τα κέρδη μπορούν να ξεκινήσουν από 500-800 ευρώ το στρέμμα και να ανεβαίνουν ανάλογα με το πώς χρησιμοποιεί ο παραγωγός το προϊόν. Αν το τροποποιήσει ο ίδιος και το πουλήσει στη λιανική μπορεί να βγάλει πολύ περισσότερα χρήματα.
Ομιλία αύριο στο Γαλλικό Ινστιτούτο
Η Δρ. Ελένη Μαλούπα, τακτική ερευνήτρια του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας, θα μιλήσει για την προστασία και την αξιοποίηση των αυτοφυών αρωματικών ειδών της ελληνικής χλωρίδας στο «Καφέ της Επιστήμης», αύριο, στις 18.30, στο Γαλλικό Ινστιτούτο (Λεωφόρος Στρατού 2Α, πληροφορίες στο τηλέφωνο 2310 821231). Η είσοδος είναι ελεύθερη.
Σημειώνεται ότι τα «Καφέ της Επιστήμης» συνεχίζονται για έβδομη συνεχή χρονιά με τη συνεργασία του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης, του Βρετανικού Συμβουλίου και του ΝΟΗΣΙΣ.
