Τα παιδιά που υπήρξαν θύματα του Εμφυλίου Πολέμου στη χώρα μας, βρίσκονται στο επίκεντρο του νέου μυθιστορήματος που έγραψε η Βικτόρια Χίσλοπ με τίτλο «Σκοτεινό πέλαγος» (εκδόσεις Ψυχογιός).

Η ίδια σε μια δια ζώσης συνέντευξη που μας παραχώρησε, με αφορμή την προχθεσινή παρουσίαση του βιβλίου της σε κεντρικό βιβλιοπωλείο της Θεσσαλονίκης είπε πως αυτή η περίοδος ήταν επώδυνη «και για τις δύο πλευρές», ενώ τα παιδιά ήταν τα αθώα θύματα. 

«Το σίγουρο είναι πως δεν πρέπει να ζήσει κανείς κάτι τέτοιο ξανά», σημείωσε. 

Αναφέρθηκε στο θέμα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα επαναλαμβάνοντας την στήριξή της, και εκτίμησε πως το αίτημα αυτό θα γίνει πραγματικότητα «μόνο όταν η στάση του Βρετανικού Μουσείου αλλάξει». Μίλησε για την λογοτεχνία και τις αρετές που ξεχωρίζει σε αυτήν, αλλά και για τις ταινίες και τις σειρές που βασίζονται σε βιβλία. 

-Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τον Εμφύλιο;

-Καταλαβαίνω πως η εποχή αυτή είναι αμφιλεγόμενη για πολλούς Έλληνες. Πολλοί με έχουν ρωτήσει γιατί αποφάσισα να γράψω για κάτι που έγινε τόσο πρόσφατα. Όμως 80 χρόνια απόστασης είναι ένα μεγάλο διάστημα. Σχεδόν όλοι όσοι πολέμησαν τότε, έχουν πλέον πεθάνει. Μετά από τόσα χρόνια δεν βλέπουν πόσο επώδυνος ήταν ο Εμφύλιος και για τις δύο πλευρές; Κατά την γνώμη μου οι αθώοι ήταν τα παιδιά. 

Έχω διαβάσει εδώ και μια δεκαετία βιβλία για αυτή την εποχή. Και ήμουν πολύ περίεργη γιατί δεν υπήρχε περισσότερη συζήτηση για αυτό το θέμα. Θεωρώ πως δεν θα πρέπει να εξετάζουμε ποιος ήταν από ποια πλευρά ή αν κάποιος πρέπει να πάει φυλακή για τις δράσεις του. Το σίγουρο είναι πως δεν πρέπει να ζήσει κανείς κάτι τέτοιο ξανά. Γι΄ αυτό εξάλλου διαβάζουμε και την Ιστορία. Με προβληματίζει η Ελληνική στάση στον Εμφύλιο. Γιατί θεωρούν ότι δεν έπρεπε να γράψω για αυτή την εποχή; 

-Πώς θα περιγράφατε την υπόθεση του βιβλίου;

-Το νέο μου μυθιστόρημα αναφέρεται σε μια οικογένεια που ζει σε ένα μικρό χωριό και δεν την ενδιαφέρει η πολιτική. Είναι άνθρωποι του μόχθου και οι περισσότεροι δεν ξέρουν καν ανάγνωση. Κατά την περίοδο της Κατοχής είχαν μπει οι ρίζες του Εμφυλίου. Η οικογένεια του βιβλίου είναι μοιρασμένη. Ο ένας γαμπρός ήταν στην αντίσταση κατά των Ναζί και ο άλλος έμεινε στο χωριό και δεν έκανε κάτι. Ο πρώτος κατηγορεί τον δεύτερο ότι είναι συνεργάτης των Ναζί, εφόσον δεν παίρνει θέση. Στον Εμφύλιο καταλήγουν να είναι σε αντίπαλα στρατόπεδα και αυτό φέρνει ένταση στις δύο αδερφές. Όταν συλλαμβάνονται όλες οι γυναίκες του χωριού γιατί αυτό θεωρείται κομμουνιστικό, συλλαμβάνεται μαζί τους και η πρωταγωνίστριά μου η Φωτεινή. Οδηγείται στην Χίο σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης ενώ η αδερφή της εκτελείται. Και τα παιδιά τα παίρνουν στο παιδομάζωμα που έκαναν οι αριστεροί. Το ένα καταλήγει στην Ουγγαρία. Και η Φωτεινή προσπαθεί να το βρει. Παράλληλα το παιδί μιας συγκρατούμενής της οδηγείται σε μια από τις Παιδοπόλεις. Έτσι το ένα παιδί χάνεται στο ανατολικό μπλοκ και το άλλο στο δυτικό μέσω παράνομης υιοθεσίας.

-Συνεπώς είναι μια ιστορία απώλειας της οικογένειας, των ριζών;

-Ναι ασφαλώς. Οι δύο μητέρες χάνουν τα παιδιά τους και δεν έχουν τρόπο να τα βρουν. Εμείς ως αναγνώστες ξέρουμε τι τους έχει συμβεί, όμως οι ηρωίδες όχι. 

-Ήταν δύσκολο να βρείτε υλικό για παιδιά που είχαν χαθεί από τις οικογένειές τους τότε και για όσα πήγαν στις Παιδοπόλεις;

-Όχι ιδιαίτερα καθώς υπήρχε υλικό για αυτές και για την Βασίλισσα Φρειδερίκη και τις ιδέες της για τις Παιδοπόλεις. Με βοήθησαν πολύ τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας στην Αθήνα.

-Θεωρείτε πως ξέρουμε την Ιστορία μας; Την προστατεύουμε;

-Μερικές φορές εκπλήσσομαι από αυτά που δεν γνωρίζουν οι Έλληνες. Πχ όταν πήγα στην Βουδαπέστη, επισκέφθηκα και το χωριό «Μπελογιάννης» που δημιουργήθηκε στις 6 Μαΐου 1950 για να στεγάσει Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου. Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν το επισκέπτονται μαθητές σχολείων. Το χωριό είναι 40 λεπτά έξω από την πρωτεύουσα και αυτό αποτελεί κομμάτι της Ιστορίας.

Είναι ένα συγκινητικό μέρος. Σου δείχνει το κομμουνιστικό όνειρο πως όλοι έπρεπε να έχουν τον ίδιο κήπο, το ίδιο σπίτι. Αλλά βλέπεις πως αυτό τελικά δεν αποτελεί και τόσο «όνειρο». Μπορείς να αντιληφθείς γιατί κατέρρευσε ο κομμουνισμός. Έχει μείνει εκεί ως ένα μνημείο που πάγωσε στο χρόνο. 

-Πρόσφατα είχατε μιλήσει για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Τι θεωρείτε πως πρέπει να γίνει για την επιστροφής τους; 

-Δεν πιστεύω ότι οι Έλληνες μπορούν να κάνουν κάτι παραπάνω, γιατί προφανώς και θέλουν να επιστρέψουν. Όμως είναι σημαντικό και οι Βρετανοί να κάνουν θόρυβο για το θέμα. Γιατί τώρα η πλειοψηφία εκεί, ίσως πάνω από το 60%, θεωρεί πως πρέπει να επιστρέψουν. Η καμπάνια που γίνεται προσπαθεί να εντάξει περισσότερο κόσμο σε όλο αυτό. Πιστεύω ότι θα συμβεί, όμως μόνο όταν η στάση του Βρετανικού Μουσείου αλλάξει. Γιατί τώρα βρίσκεται 20 χρόνια πίσω σε σχέση με αυτό που πιστεύει το κοινό. Οι πολιτικοί θέλουν να είναι δημοφιλείς και να τους ψηφίζει ο κόσμος. Ακούν τους ψηφοφόρους. Όμως στην Μεγάλη Βρετανία υπάρχει μια περίεργη σχέση Μουσείου - κυβέρνησης. Ίσως θα έπρεπε και η κυβέρνηση να κάνει πίσω και να πείσει το Μουσείο πως κάνει λάθος. Το Βρετανικό Μουσείο εμμένει σε κάτι που δεν είναι σωστό. Είναι ξεκάθαρο πως ο Έλγιν τα έκλεψε. Είναι μαύρο άσπρο. Παρόλα αυτά εμμένουν στο επίμαχο Τούρκικο «φιρμάνι». Αν υπήρχε θα υπήρχαν συγκεκριμένες στάμπες, αριθμοί και υπογραφές. Λένε ψέματα. Πιστεύω ότι κάποια μέρα θα αναλάβει κάποιος άλλος την διεύθυνση του Μουσείου και τα πράγματα θα αλλάξουν».

-Θεωρείτε πως ένας καλλιτέχνης είναι υποχρεωμένος να παίρνει δημόσια θέση για το τι συμβαίνει στην κοινωνία, στην πολιτική κλπ;

-Όχι δεν πιστεύω ότι οι καλλιτέχνες είναι υποχρεωμένοι να το κάνουν αυτό. Δεν είναι η δουλειά τους αυτή. Είναι περισσότερο η δουλειά των δημοσιογράφων. Μερικοί θεωρούν πως θέλουν να πάρουν θέση για κάποια θέματα. Η λογοτεχνία δεν είναι μόνο για την πολιτική και για ιδέες. Είναι και ψυχαγωγία. Οπότε δεν θεωρώ πως οι συγγραφείς έχουν τέτοια υποχρέωση. Ίσως περισσότερο ως ανθρώπινα όντα να νιώθουν την ανάγκη της τοποθέτησης. Όπως πχ ένας δάσκαλος έχει υποχρέωση να βάλει σταθερές αξίες στα παιδιά, ένας γιατρός να βελτιώσει την υγεία ενός ασθενή.

-Όταν διαβάζετε ένα βιβλίο τι εκτιμάτε σε αυτό;

-Πολύ ωραία ερώτηση! Ξέρετε νιώθω πως όσο μεγαλώνω γίνομαι πιο απαιτητική. Όταν ήμουν στο πανεπιστήμιο έπρεπε να τελειώσω κάθε βιβλίο που ξεκινούσα να διαβάζω. Τώρα αναρωτιέμαι τι μου δίνει ένα βιβλίο και αν δω ότι δεν μου αρέσει το εγκαταλείπω. Για μένα ένα καλό βιβλίο σημαίνει να θέλω να γυρίζω τις σελίδες του για να μάθω τι συμβαίνει μετά. Με κάνει να ξεφεύγω από την καθημερινότητά μου. Μερικές φορές μου δίνει πληροφορίες για κάποιο θέμα, ίσως να με κάνει να γελάω, κάτι που το εκτιμώ πολύ.

-Ποιο βιβλίο σας άρεσε περισσότερο τελευταία;

-Μου άρεσε η «Σάρκα» από τον David Szalay. Ειρωνικά είναι μισός Ούγγρος, οπότε υπάρχει μια αναφορά σε ένα μέρος που υπάρχει και στο βιβλίο μου. Και μεγάλο μέρος διαδραματίζεται εκεί. Διαβάζοντάς το ένιωθα πως καταλάβαινα τον ανδρικό τρόπο σκέψης. Πάντα μου αρέσει να αντιλαμβάνομαι την αρσενική ψυχολογία. 

Είναι ένα έργο που νιώθεις ότι διαβάζεις για έναν πραγματικό άνθρωπο. 

-Το νησί» επαναπροβάλλεται στο Μega. Εσείς θα δείτε στο 67^ο ΦΚΘ την ταινία του κ. Παπαδουλάκη που βασίζεται στο βιβλίο του Καζαντζάκη «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται». Τι πιστεύετε για τις σειρές και τις ταινίες που βασίζονται σε βιβλία;

-Αν έχεις διαβάσεις ένα βιβλίο και το έχεις αγαπήσει, πάντα νιώθεις κάπως περίεργα όταν πας να δεις μια ταινία που βασίζεται σε αυτό. Γιατί σπάνια θα έχει γυριστεί όπως το έχεις στο μυαλό σου. Όταν είναι ακόμη καλύτερη σου δίνει μεγάλη ικανοποίηση. Πάντα όμως υπάρχει ένα ρίσκο. Η προσαρμογή για την μεγάλη ή την μικρή οθόνη θέλει μαεστρία. Η ταινία που γυρίστηκε για το βιβλίο του Καζαντζάκη θεωρώ πως θα έχει ενδιαφέρον. Προσωπικά έχουν γίνει διασκευές σε τρία βιβλία μου και θεωρώ πως ο συγγραφέας νιώθει άγχος και πρέπει να είναι κοντά στην παραγωγή και στην δημιουργία του νέου έργου. Γνωρίζω συγγραφείς που απλά παραχώρησαν τα δικαιώματα του βιβλίου τους και μετά στην πρεμιέρα του νέου έργου (ταινίας/ σειράς), αυτό που αντίκρυσαν δεν τους άρεσε καθόλου.

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ

• Θεσσαλονίκη: «Καμία διαρροή φυσικού αερίου» μετά την έκρηξη - Τι δήλωσε ο Λάζαρος Κυρίζογλου (ΦΩΤΟ + VIDEO)
• Θεσσαλονίκη: Ανοίγει ξανά υπόγειο πάρκινγκ 150 ΙΧ μετά από 15 χρόνια - Νέες θέσεις σε 3 σταθμούς Μετρό
• «Μαφία» των Βαλκάνιων από παράνομα καταλύματα στη Βόρεια Ελλάδα - «Δεν περνάει ούτε ευρώ στην Ελλάδα»