">
Τη δική του ματιά έδωσε αυτό το καλοκαίρι ο Νίκος Καραθάνος σε μια από τις πιο γνωστές κωμωδίες του Αριστοφάνη. Έχοντας στο πλευρό του τον Φοίβο Δεληβοριά και τον Άγγελο Τριανταφύλλου έπλασαν μια παράσταση που συγκέντρωσε 15.700 θεατές στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου και περιοδεύει στη χώρα μας. Λίγο πριν ανηφορίσει στη Θεσσαλονίκη στο Θέατρο Δάσους στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου, ο Φοίβος Δεληβοριάς μίλησε μαζί μας για την «Ειρήνη - Μια επίσκεψη στο έργο του Αριστοφάνη».
Είπε πως στις μέρες μας «Είναι κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα να μιλάς για ειρήνη». Αναφέρθηκε στην συνομιλία των έργων του Αριστοφάνη, αλλά και στην προσπάθεια του ανθρώπου που μοιάζει να «παλεύει για το αν θα γυρίσει στον πρωτογονισμό ή θα επιμείνει στον πολιτισμό».
Περισσότερα στην συνέντευξη που ακολουθεί.
-Στην «Ειρήνη» που ανεβάζετε έχετε κάνει την διασκευή και έχετε γράψει τα τραγούδια. Πείτε μας δυο λόγια για την παράσταση …
-Όλα ξεκίνησαν επειδή μου το παρήγγειλε ο Νίκος Καθαράνος και επειδή είναι αγαπημένος μου σκηνοθέτης. Αυτό που κάνει στο θέατρο, η τρέλα του, η άναρχη ματιά του, ο τρόπος που ισορροπεί ανάμεσα στα άκρα συναισθήματος και μιας οραματικής ματιάς στα πράγματα, είναι κάτι που πάντα το αγαπούσα και με συγκίνησε το ότι σκέφτηκε πως θα μπορούσαμε να κάνουμε έναν Αριστοφάνη παρέα.
Βούτηξα λοιπόν στο αρχαίο κείμενο από πέρυσι το καλοκαίρι. Έκανα στην αρχή μια τυπική μετάφραση με την βοήθεια φιλολογικών βιβλίων κλπ για να καταλάβω πώς έγραφε και πώς δούλευε και τι ήταν αυτό που παρασταινόταν κάθε φορά που ο Αριστοφάνης έκανε ένα καινούριο έργο. Μετά, με όχημα αυτό το manual, άφησα στον Νίκο το τιμόνι καραβιού και ταξιδέψαμε μαζί στην περίεργη αυτή θάλασσα. Κάθε τόσο αλλάζαμε πράγματα. Σκεφτόμασταν τι θα μπορούσε να κάνει την παράσταση διαφορετική, να τη φέρει κοντά στην δική μας ευαισθησία και να μπορεί να συνταράξει έναν σημερινό θεατή με τον ίδιο τρόπο που συνταράσσονταν ένας μέσος Αθηναίος στα Διονύσια που πήγαινε να δει Αριστοφάνη. Μέσα από όλη αυτή την διαδικασία βγήκε κάτι που είναι μαγικό!
Είμαι περήφανος κάθε φορά που βλέπω την παράσταση. Μάλιστα ως μουσικός της ορχήστρας έχω την πολυτέλεια να μπορώ να παρατηρώ στη σκηνή.
Θεωρώ πως τέτοιες δουλειές τις φτιάχνουν ομάδες.
Τόσα χρόνια είμαι κάπως είμαι στα δικά μου τραγούδια και αναλαμβάνω την ευθύνη της παράστασης. Τώρα είναι ωραίο να κάθομαι πίσω και ακούω τις λέξεις που δούλευα έναν ολόκληρο χειμώνα να τις ερμηνεύουν τόσο ταλαντούχοι άνθρωποι.
-Αναφερθήκατε στην δυναμική της ομάδας. Εσείς έχετε και την εμπειρία της ομάδας μέσα από την «Ταράτσα» και τα «Νούμερα»…
-Ναι! Μου αρέσει πάρα πολύ η έννοια της παρέας. Όχι με ναρκισσιστική έννοια, δηλαδή ότι κάνουμε εσωτερικά αστεία, αλλά στο ότι υπηρετούμε όλοι μαζί ένα ταξίδι.
Εδώ πήγαμε στην αρχαιότητα μέσα από το διάστημα. Το σκαθάρι με το οποίο ο Τρυγαίος στο έργο αυτό του Αριστοφάνη ανεβαίνει στον Όλυμπο, εμείς το κάναμε λίγο διαστημόπλοιο. Πόλεμος είναι ένας αρχαίος γορίλας. Θα μπορούσε να είναι και ένας δεινόσαυρος. Θα μπορούσε να είναι όλα αυτά με τα οποία ο άνθρωπος προσωποποίησε το φόβο του από τότε που ήταν πρωτόγονος και προσπαθούσε να καταλάβει την ύπαρξή του.
-Είπατε πριν πως θελήσατε να κάνετε το έργο να ακουμπήσει τον σύγχρονο θεατή. Πόσο επίκαιρη είναι η Ειρήνη;
-Είναι επίκαιρη και είναι κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα να μιλάς για ειρήνη στις δυτικές και όχι μόνο κυβερνήσεις. Αυτό που συμβαίνει και η κυρίαρχη συζήτηση στα μέσα —για παράδειγμα, γύρω από την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ή οτιδήποτε άλλο— είναι μια κόντρα-συζήτηση σε σχέση με αυτή που έκανε ο Αριστοφάνης. Αλλά και αυτός κόντρα την έκανε όταν ανέβαζε στην εποχή του Ειρήνη, Λυσίστρατη και Αχαρνής. Κόντρα στους τύραννους της εποχής που ήταν πολεμοκάπηλοι.
-Στην παράσταση υπάρχει και μια σύνδεση με την Λυσιστράτη. Πώς προέκυψε;
-Ναι γι’ αυτό και δεν μιλάμε για διασκευή της «Ειρήνης», αλλά για «μια επίσκεψη στο έργο του Αριστοφάνη». Τα έργα συνομιλούν μεταξύ τους. Υπάρχει μια αόρατη συζήτηση της «Ειρήνης» με τη «Λυσίστρατη», της «Ειρήνης» με τους «Βατράχους». Όλα υπάρχουν με την τρέλα του Νίκου που συνδέει τα πράγματα.
-Γιατί ο Τρυγαίος έγινε Τρυγαία;
-Στο έργο υπάρχει μια πολύ όμορφη σκηνή. Ο Τρυγαίος όταν γυρίζει στη γη πηγαίνει κατευθείαν στη βουλή και αφήνει μια θεότητα συνοδεία της Ειρήνης, τη Θεωρία, και την ξεγυμνώνει. Δείχνοντας το αιδοίο της λέει «από εδώ ξεκινούν όλα, από εδώ ξεκινά η ζωή». Αυτό μας συγκίνησε και σκεφτήκαμε Τρυγαίος να γίνει Τρυγαία και να συνομιλεί με την Ειρήνη, αλλά και με την Λυσιστράτη.
Φέτος ήμασταν πολύ τυχεροί γιατί και ο Σταμάτης Κραουνάκης έφτιαξε την «Λυσιστράτη» ως όπερα. Οπότε με έναν τρόπο συνομιλούμε και με αυτή την παράσταση, αλλά και με την «Λυσιστράτη» του ΚΘΒΕ. Είναι ένα καλοκαίρι που γυναίκες του Αριστοφάνη συνομιλούν μεταξύ τους.
-Θα λέγατε πως η παράσταση είναι ένα σχόλιο και για τη θέση της γυναίκας;
-Είναι ένα σχόλιο γενικά. Ο άνθρωπος μοιάζει να παλεύει για το αν θα γυρίσει στον πρωτογονισμό ή θα επιμείνει στον πολιτισμό. Στον σεβασμό του άλλου, στην ανάλυση των πραγμάτων που οδηγούν στον πόλεμο ή στην ειρήνη.
Μετά από β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, τον ΟΗΕ κλπ έγινε μια προσπάθεια η ανθρωπότητα να μην συναντήσει ξανά αυτά που βγαίνουν από μέσα της και οδηγούν στην βία. Είτε στα εθνικά ζητήματα ή στις ίδιες τις κοινωνίες. Τώρα ξανασυζητά επίμονα το θέμα και φαίνεται να νικά ο πρωτογονισμός. Εμείς απαντάμε με τη δική μας τρέλα.
-Τι θελήσατε να μεταφέρετε μέσα από τη μουσική σας;
-Δουλέψαμε τη μουσική με τον Άγγελο Τριανταφύλλου αφενός εμπνευσμένοι από συμφωνικά έργα όπως η «Ιεροτελεστία της Άνοιξης» και έργα του Σοστακόβιτς. Αφετέρου παίξαμε και με την τζαζ, τη μουσική των Βαλκανίων, την λαϊκή ελληνική μουσική κλπ.
Έχουμε ένα φοβερό σύνολο μουσικών: τον Ανδρέα Πολυζωγόπουλο και τον Θοδωρή Ρέλλο στα πνευστά, τον Jan Van De Engel και τον Γιόελ Σότο στα τύμπανα.
Το αποτέλεσμα είναι να παρουσιάζουμε κάτι το πρωτότυπο και διαφορετικό στο κοινό.
-Μετά την «Ειρήνη» τι θα ακολουθήσει;
-Θέλω λίγο να απομονωθώ. Μετά από χρόνια που κινήθηκα σε παρέες θέλω να κάνω έναν επόμενο προσωπικό δίσκο. Οπότε το χειμώνα θα καθίσω να γράψω τραγούδια.
Για την Ειρήνη
Η πρωτότυπη κωμωδία του Αριστοφάνη ανέβηκε για πρώτη φορά στα Μεγάλα Διονύσια του 421 π.Χ. και απέσπασε το δεύτερο βραβείο. Γράφτηκε σε μια κρίσιμη ιστορική συγκυρία, λίγο πριν από τη Νικίειο Ειρήνη και ως αντίδραση στην ελπίδα για κατάπαυση των εχθροπραξιών που ανέτειλε χάρη στον θάνατο των φιλοπόλεμων στρατηγών, του Αθηναίου Κίμωνα και του Σπαρτιάτη Βρασίδα στη μάχη της Αμφίπολης. Η κωμωδία αντανακλά την έντονη κοινωνική κόπωση από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και πραγματεύεται με λυρική ευφράδεια και τον γνώριμο αριστοφανικό σαρκασμό την παράλογη εμμονή στον πόλεμο και τις καταστροφικές συνέπειες που έχει στην καθημερινή ζωή, την εργασία και την ευτυχία των ανθρώπων. Ο Αριστοφάνης αντιπαραβάλλει τη βία και το κέρδος των πολεμοκάπηλων με τη γονιμότητα, τον έρωτα και τη συλλογική ευημερία που φέρνει η ειρήνη. Παρά τη φαινομενικά ουτοπική λύση, η κωμωδία δεν είναι αφελής: αναγνωρίζει τις αντιστάσεις, τα συμφέροντα και την αδράνεια που εμποδίζουν την αποκατάσταση της ειρήνης.
Διανομή: Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Θανάσης Αλευράς, Έμιλυ Κολιανδρή, Γιάννης Κότσιφας, Πάνος Παπαδόπουλος, Ζέτα Μακρυπούλια, Βάσω Καβαλιεράτου, Φοίβος Δεληβοριάς, Νίκος Καραθάνος, Άγγελος Τριαντάφυλλου, Γιλμάζ Χουσμέν, Άλκης Μπακογιάννης, Κωνσταντίνος Κοντογεωργόπουλος, Κωνσταντίνος Ζωγράφος, Γιάννης Σαμψαλάκης, Βασίλης Παπαδόπουλος, Σπύρος Μπόσγας, Αντώνης Χρήστου
Παραγωγή Θεατρικές Παραγωγές Τεχνηχώρος
Σε συμπαραγωγή με το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.
Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Προπώληση Εισιτηρίων:more.com από 23 ευρώ.
