">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
Οι λάτρεις του καλού σινεμά γνωρίζουν την ταινία “12 angry men” του Sidney Lumet. Η Κωνσταντίνα Νικολαΐδη αποφάσισε να κάνει τη μεταφορά της ταινίας αυτής στη σκηνή. «Θέλησα να δω 12 ηθοποιούς, σε απόσταση αναπνοής από τον θεατή, να κορυφώνουν και να ηρεμούν σ’ ένα καρδιογράφημα 120 παλμών και άνω», σημείωσε σε συνέντευξη που μας παραχώρησε με αφορμή το ανέβασμα της παράστασης «Οι 12 ένορκοι» και στην πόλη μας, στο Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών ΚΘΒΕ (Εθνικής Αμύνης 2) από 14 Απριλίου 2016.
-Πώς γεννήθηκε η ιδέα για την παράσταση;
-Η ταινία “12 angry men” του Sidney Lumet με άγγιξε και θέλησα κι εγώ να τη δω επί σκηνής. Θέλησα να δω 12 ηθοποιούς, σε απόσταση αναπνοής από τον θεατή, να κορυφώνουν και να ηρεμούν σ’ ένα καρδιογράφημα 120 παλμών και άνω.
-Πώς μεταφέρατε στη σκηνή τη δράση που ξετυλίγεται καρέ καρέ στην ταινία του Sidney Lumet;
-Επί σκηνής είναι 12 ηθοποιοί όλη την ώρα της παράστασης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να παίζουν διαρκώς μέσα στο οπτικό πεδίο του θεατή κι αυτό είναι άκρως ελκυστικό, τόσο για τον θεατή, όσο και για τους ηθοποιούς. Ο θεατής έχει τη δυνατότητα στο θέατρο -σε αντίθεση με την εξαιρετική ταινία του ’57 που παίζει με πολύ «σφιχτά» πλάνα- να κοιτάξει και αλλού. Να δει την αντίδραση ενός ενόρκου ακόμη κι όταν δεν μιλάει και να παρατηρήσει ελεύθερα την όλη δράση αλλά και την αντίδραση που ακολουθεί. Μέσα στην παράσταση υπάρχουν σημεία που ηθελημένα ωθούμε το βλέμμα του θεατή σε μία παράλληλη δράση επί σκηνής ώστε να του γεννηθεί ένα συναίσθημα ή να κάνει έναν συνειρμό, αλλά σε γενικές γραμμές ο θεατής είναι ελεύθερος να επιλέξει που θα εστιάσει και αυτή του η επιλογή υποστηρίζεται από τους ηθοποιούς οι οποίοι είναι μέσα στους ρόλους τους και στην εξέλιξη της υπόθεσης ανά πάσα στιγμή και γίνονται ένορκοι κάθε μέρα για πρώτη φορά. Κουραστικό, αλλά σαγηνευτικό επίσης…
-Στο έργο οι περισσότεροι ένορκοι αρχικά καταδικάζουν το 16χρονο αλλοδαπό αγόρι που κατηγορείται για φόνο. Γιατί συχνά στη ζωή βιαζόμαστε να βγάλουμε συμπεράσματα και να καταδικάσουμε κάποιον;
-Πράγματι, στο έργο βλέπουμε αρχικά, την πλειοψηφία των ενόρκων να καταδικάζει το αγόρι σε θάνατο. Υπάρχει όμως και αυτός ο ένας που θα αντισταθεί στο προφανές και θα οξύνει τη σκέψη μας. Πολλές φορές δεν θέλουμε να αναλωθούμε πολύ και στεκόμαστε μόνο σε αυτό που βλέπουμε, στο πρώτο επίπεδο, ή αρεσκόμαστε στο να σχηματίζουμε μια άσχημη γνώμη, γιατί αυτό μας βολεύει ή απλά στεκόμαστε σε στερεότυπά και ταμπού της κοινωνίας μας. Όπως και να 'χει θα ήταν αφελές εκ μέρους μου να κάνω ό,τι και οι ένορκοι και να καταδικάσω τον άνθρωπο για τα βιαστικά συμπεράσματα που μπορεί να σχηματίσει για μια κατάσταση ή για τον συνάνθρωπό του. Ο καθένας από εμάς έχει διαπαιδαγωγηθεί και έχει μεγαλώσει με διαφορετικό τρόπο, σκέφτεται και δρα διαφορετικά. Ακόμα κι αν βιαστεί να βγάλει τα συμπεράσματά του, σημασία έχει να μπορεί να αναγνωρίσει πως υπάρχει η πιθανότητα να κάνει λάθος και να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία, τόσο στον «καταδικασμένο», όσο και στον εαυτό του. Να μπορέσει να ακούσει, να σκεφτεί, να χαλιναγωγήσει τον εγωισμό του και να παραδεχτεί πως τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι και αλλιώς. Είμαστε τυχεροί γιατί ακόμη κι αν έχουμε μια λανθασμένη πεποίθηση υπάρχει πάντα κάποιος που με την αιτιολογημένη αμφιβολία του θα μας ευεργετήσει δείχνοντάς μας και μια άλλη οπτική. Απλώς, σ’ εκείνο το σημείο οφείλουμε στον εαυτό μας και στη φύση μας να μην του κλείσουμε την πόρτα, αλλά να τον αφήσουμε να μας εξελίξει.
-Και γιατί ο ρατσισμός μοιάζει να έχει σφηνωθεί βαθιά στις ψυχές μας;
-Η γη είναι φτιαγμένη να μας χωράει όλους. Η τροφή είναι αρκετή για να χορτάσουμε όλοι. Εμείς απ’ την άλλη, επιμένουμε να βάζουμε σύνορα διαχωρισμού και να αφήνουμε τον συνάνθρωπο εδώ στην Ελλάδα ή στην Ουγκάντα της Αφρικής να πεθαίνει από πείνα όταν εμείς αγοράζουμε ένα δεύτερο αυτοκίνητο ή ένα χρυσό δαχτυλίδι. Το κάνουμε με ελαφριά την καρδία επειδή είναι μακριά μας… και επειδή δεν τον γνωρίζουμε προσωπικά. Επειδή είναι ξένος. Δυστυχώς ο άνθρωπος είναι ρατσιστής με ότι δεν γνωρίζει. Με ότι δεν τον επηρεάζει, τουλάχιστον όπως λανθασμένα νομίζει. Ο φόβος είναι αυτός που ζωντανεύει τον ρατσισμό. Ο φόβος της έλλειψης και του άγνωστου. Και ο εγωκεντρισμός. Αν συνειδητοποιήσουμε πως δεν υπάρχει έλλειψη παρά μόνο «πλούτος», πως το άγνωστο αν του δώσεις μια ευκαιρία θα γίνει γνωστό και πως το εγώ μας επείγει να συντριβεί, τότε ο ρατσισμός θα έχει αντικατασταθεί με την Αγάπη και θα έχει ξημερώσει μια νέα εποχή θέτοντας τον άνθρωπο πολύ ψηλότερα.
-Τι έχει να πει στο σήμερα η παράσταση αυτή;
-Δυστυχώς κι ευτυχώς, έχει να πει ακόμη πολλά. Ο ξένος καταδικάζεται, είτε κυριολεκτικά, είτε μεταφορικά, επειδή είναι ξένος. Πόσες φορές δεν είδαμε να συμβαίνει αυτό γύρω μας; Στο δρόμο, στα σχολεία, στους χώρους εργασίας -ο ξένος είναι κακός, παιδί ενός κατώτερου Θεού- είναι ένοχος ακόμη κι αν σηκωθεί να δώσει τη θέση του στο λεωφορείο, ακόμη κι αν αριστεύσει και τολμήσει να παρελάσει με τα "δικά μας" παιδιά, ακόμη κι αν μας χαμογελάσει... Στην παράσταση γνωρίζουμε 12 διαφορετικούς ανθρώπους και πως λειτουργούν απομονωμένοι και μέσα στην ίδια συνθήκη. Βλέπουμε τι ρόλο παίζει στη διαμόρφωση της ψυχής μας η εποχή μας, η γειτονιά μας, η οικογένειά μας, ο νους μας. Επίσης, βλέπουμε πως μπορεί ένας άνθρωπος μοναχός του, με επιμονή και πίστη να αλλάξει τα πράγματα. Να ανοίξει ένα παράθυρο να μπει φρέσκος αέρας. Να μπουν, έστω και με δυσκολία, οι έννοιες της Αγάπης και της Συγχώρεσης και να γίνουν πράξη. Αυτά και άλλα πολλά έχει να δώσει η παράσταση στον θεατή σήμερα και γι’ αυτό το έργο του Rose παραμένει διαχρονικό και μεγάλη παρακαταθήκη.
Χρήσιμα
Οι 12 ένορκοι είναι: Χριστόδουλος Στυλιανού, Τρύφων Καρατζάς, Θανάσης Κουρλαμπάς, Γιώργος Γιαννόπουλος, Περικλής Λιανός, Βασίλης Παλαιολόγος, Χάρης Μαυρουδής, Μανώλης Ιωνάς, Απόλλων Μπόλλας, Αλέξανδρος Πέρρος, Κωνσταντίνος Μουταφτσής, Αυγουστίνος Κούμουλος. Τη φωνή της χαρίζει η Νένα Μεντή.
Παραστάσεις: 14, 15, 21,22/4 στις 21.00, 16 και 23/04 18:00 και 21:00,
17,20,24/04 στις 19:00.
Εισιτήρια: €15 γενικό, €12 (μειωμένο – φοιτητές, ευπαθείς ομάδες, άνεργοι, άνω των 65). Προπώληση: Ταμείο Θεάτρου Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών,
Τηλέφωνο κρατήσεων: 2315 200200, και μέσω viva.gr
Από την παραλαβή του πρώτου κορφιάτικου βραβείου σκηνοθεσίας για την παράσταση "ΟΙ 12 ΕΝΟΡΚΟΙ" πέρυσι.
Ποίημα που γράφτηκε πριν δύο χρόνια, κατά τη διάρκεια των προβών των 12 ΕΝΟΡΚΩΝ από την σκηνοθέτη της παράστασης και ποιήτρια Κωνσταντίνα Νικολαΐδη.
ΑΣΤΟΧΑΣΤΕ ΑΝΘΡΩΠΕ
Αστόχαστε άνθρωπε πού πας
και παρασέρνεις στο διάβα σου αθώες ζωές
Χωρίς ούτε ένα γιατί να σου χτυπήσει την πόρτα
Τα τρένα θορυβούν
και δεν ακούς τη συνείδηση σου που κραυγάζει
Αμπάρωσες την πόρτα με σύρτη και κλειδί
και δεν μπορεί να μπει
Αν και θα χωρούσε απ’ την κλειδαρότρυπα
τόσο μικρή που την άφησες να γίνει
Αστόχαστε άνθρωπε πού βαβίζεις
μες στο πλήθος των ομοίων σου
Πού πας χωρίς τη συμπόνοια οδηγό
Πεδίο μάχης μπροστά
Ένα σκοτεινό δωμάτιο
και το στιλέτο εν αναμονή της χρήσης του
Διψά για αίμα
Μην το ανοίξεις
Αστόχαστε άνθρωπε θυμήσου τη φύση σου
και πορεύσου εν ειρήνη
Είναι ό,τι έχεις και δεν έχεις
Αγάπα το παιδί
Το παιδί μέσα σου
Και άκου το
Έχει τόσα να πει
Μα εσύ το κρατάς φιμωμένο
με εγωπαθείς νόμους και ανήθικες αρχές
Αστόχαστε άνθρωπε φύγε από το πλήθος
και ξεχώρισε
Κι άλλοι θα ακολουθήσουν
Δεν θα ‘σαι μόνος
Μη φοβάσαι
Όταν λάμψει η Αγάπη όλοι τρέχουν στο φως
Αλλά κι έτσι να μη γίνει
και να ‘χουμε περάσει σε καιρούς σκότους
μη φοβηθείς να πράξεις αυτό που πρέπει
και να σηκώσεις το χέρι όταν οι άλλοι σιωπούν
και χλευάζουν
Μίλα
Πες την αλήθεια σου
Φώναξε τη
Χάρισε τη
Δεν έχεις τίποτα πιο ιερό
Άνοιξε την ψυχή σου τη φωτισμένη και αγάπα τους όλους
Και τον εχθρό σου
Δεν είναι εχθρός
Απλά είναι ακόμη απέναντι
Φερ’ τον δίπλα
Ήσουν κι εσύ κάποτε απέναντι
Αλλά επέλεξες τον στοχασμό και την Αγάπη
Και δεν είναι εύκολη επιλογή
Το ξέρω
Μα αυτό σε κάνει Άνθρωπο
που άνω θρώσκει
Και γι’ αυτό φτιάχτηκες
