">
Μαθήματα ζωής
Ο εθισμός στην απελπισία
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Detachment
Σκηνοθεσία: Τόνι Κέι
Παίζουν: Έντριαν Μπρόντι, Μάρσα Γκέι Χάρντεν, Τζέιμς Κάαν, Κριστίνα Χέντρικς.
Διάρκεια: 97’
Αξιολόγηση: ** ½
Ο, γεννημένος στο Λονδίνο, Τόνι Κέι είναι ένας άνθρωπος προικισμένος με μπόλικα ταλέντα. Είναι ο σκηνοθέτης πολλών βίντεο κλιπ για λογαριασμό διάσημων καλλιτεχνών, όπως οι Red Hot Chili Peppers, ο Ρότζερ Γουότερς και ο Τζόνι Κας, έχοντας μάλιστα τιμηθεί και με Βραβείο Γκράμι. Πραγματοποιεί εκθέσεις ζωγραφικής με δικά του έργα και έχει συνεργαστεί σε καλλιτεχνικά projects με τον περίφημο Ντέμιεν Χέρστ. Έχει επίσης γυρίσει αρκετά διαφημιστικά σποτ, ενώ αυτή την περίοδο ετοιμάζει και τον πρώτο του δίσκο. Το μοναδικό ντοκιμαντέρ που έχει σκηνοθετήσει, με τίτλο «Lake of Fire» (2006), θεωρείται μία περιεκτικότατη καταγραφή του ζητήματος των αμβλώσεων στις ΗΠΑ και επιβραβεύτηκε με μία οσκαρική υποψηφιότητα. Πέρα όμως από όλα αυτά, ο Τόνι Κέι σκηνοθετεί και ταινίες μυθοπλασίας, όταν και εφόσον το επιλέξει ο ίδιος, με τους δικούς του ρυθμούς δηλαδή και μακριά από τη φρενίτιδα της βιομηχανίας του θεάματος. Δια του λόγου το αληθές, το 2011 γύρισε την μόλις τρίτη του ταινία (άσχετα αν βγήκε στις ελληνικές αίθουσες το 2013), δεκατρία ολόκληρα χρόνια μετά το ντεμπούτο του. Ο Τόνι Κέι μας είχε συστηθεί εμφατικά το 1998, παραδίδοντάς ταχύρρυθμα «Μαθήματα αμερικάνικης ιστορίας».
Αν κρίνουμε πάντως από τις ελληνικές αποδόσεις των original τίτλων των ταινιών του, θα πιστέψουμε ότι αρέσκεται στο να παραδίδει μαθήματα παντός τύπου, ανά πάσα στιγμή. Η αλήθεια είναι πως μήτε το «American History X» μήτε το πρόσφατο «Detachment» περιέχουν στον τίτλο τους τη συγκεκριμένη λέξη. Η ακόμη σημαντικότερη αλήθεια είναι ότι η πρώτη ταινία όντως μας διδάσκει, ενώ η δεύτερη περιορίζεται στο να μελαγχολήσει δασκαλίστικα. Μιας που καταπιαστήκαμε με τους τίτλους, οφείλουμε να πούμε πως η λέξη «detachment» είναι αρκετά ενδεικτική του στιλ και του περιεχομένου των όσων επιφυλάσσει η ταινία. Χαρακτήρες, καταστάσεις και συνθήκες που έχουν «αποκοπεί» πλήρως από τη ζωή ή τουλάχιστον από τη ζωή έτσι όπως αυτή θα όφειλε να είναι. Εξέχουσα μορφή σε όλη αυτή την αποστασιοποίηση από την ομορφιά και τη ζωντάνια, ο καθηγητής Χένρι Μπάρθ, τον οποίο υποδύεται ο πάντα αξιόλογος και συμπαθής Έντριεν Μπρόντι.
Ο Χένρι είναι ένας άνθρωπος που γέρνει σαν τον Πύργο της Πίζας στην καθημερινότητά του. Τον βαραίνουν οι τραυματικές αναμνήσεις. Τον βασανίζουν οι προσδοκίες που διαψεύστηκαν, τα όνειρα που έμειναν όνειρα και δεν μετατράπηκαν σε ζωή. Τον τσακίζει ένα συνολικό πλαίσιο στο οποίο είναι ενταγμένος και μέσα στο οποίο ασφυκτιά. Οι μόνες εκλάμψεις που εμφανίζει είναι τα λογύδριά του μέσα στην τάξη, όταν εργάζεται ως προσωρινός αναπληρωτής καθηγητής. Έρχεται, βλέπει, μιλάει και απέρχεται δίχως το σθένος, την υπομονή, αλλά και τη δυνατότητα, να αλλάξει το παραμικρό. Ο Χένρι είναι ένας φτωχός και μόνος καουμπόι της θλίψης που φεύγει πάντα ηττημένος όταν δύει ο ήλιος. Ο Τόνι Κέι έχει πέραν πάσης αμφιβολίες αγνές και ευγενείς προθέσεις. Διαθέτει επίσης ιδέες και εικονοπλαστική ικανότητα. Αυτό που του λείπει με τρόπο εμφατικό στο «Detachment» είναι η σύνδεση όλων των παραπάνω σε μία συμπαγή κατασκευή, σε ένα στιβαρό σύνολο.
Υπάρχουν πραγματικά αμέτρητοι διαθέσιμοι εθισμοί για να εξυπηρετήσουν όλους μας, όποτε νιώσουμε την ανάγκη να προσδεθούμε σε κάποιου είδους εξάρτηση. Ο Κέι υποκύπτει δυστυχώς άνευ όρων στη γοητεία της απελπισίας, στη δύναμη της παραίτησης. Οι ήρωές του είναι βουτηγμένοι από την κορφή ως τα νύχια στη μιζέρια και η προσπάθειά τους να αναδυθούν στην επιφάνεια δεν ξεπερνά τα όρια του παπαγαλίστικου αναμασήματος πολλών και διάφορων κλισέ. Τα επιμέρους κομμάτια δεξιοτεχνίας και καλοδεχούμενης μελαγχολίας δεν διακρίνονται σε ένα πάζλ προσποίησης και επιτήδευσης. Το «Detachment» είναι τόσο ερωτευμένο με τον πεσιμισμό και τη μοιρολατρία του που καταλήγει αυτό-αναφορικό στην καλύτερη, αν όχι και αυνανιστικό. Αν πάλι βλέποντάς το, ψηθήκατε για ιστορίες με καθηγητές που θέλουν μεν αλλά δεν μπορούν, η λύση είναι μία. Δείτε το υπέροχο «Half Nelson» του Ράιαν Φλεκ, με τον Ράιαν Γκόσλινγκ στον καλύτερο ρόλο της καριέρας του, προτού γίνει μεγάλη φίρμα.
Το σώμα
Εξωγήινοι έρωτες για εφήβους και αμετανόητους
The host
Σκηνοθεσία: Άντριου Νίκολ
Παίζουν: Σάουαρς Ρόναν, Μαξ Άιρονς, Γουίλιαμ Χαρτ, Νταϊάν Κρούγκερ
Διάρκεια: 125΄
Αξιολόγηση: *
Του ΣΩΤΗΡΗ ΜΠΑΜΠΑΤΖΙΜΟΠΟΥΛΟΥ
Ένα προηγμένο εξωγήινο είδος έχει εισβάλει στη γη κι έχει καταλάβει τα σώματα των ανθρώπων. Μην φαντάζεστε αιμοβόρους εξωγήινους που θέλουν να σου τσαλαπατήσουν το κεφάλι ή που με ένα λέιζερ σου εξαϋλώνουν τη μύτη. Όχι, κάθε άλλο. Πρόκειται για καλοσυνάτους εξωγήινους, που σέβονται το περιβάλλον, λένε πάντα την αλήθεια και συμπεριφέρονται με απόλυτο σεβασμό. Σωστοί κύριοι. Η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπινων σωμάτων έχει καταληφθεί, αλλά υπάρχει ακόμα μια μικρή ομάδα ανθρώπων που αντιστέκονται στην εισβολή κρυμμένοι κάπου στην αμερικάνικη έρημο. Όταν το σώμα της νεαρής Μέλανι θα κυριευτεί από έναν εξωγήινο, η… ψυχή της δεν θα χαθεί, αλλά αντιθέτως θα συνεχίσει να υπάρχει μες στο μυαλό του εξωγήινου δημιουργώντας μια εξωφρενική και σχιζοφρενική κατάσταση: ανθρώπινο σώμα με εξωγήινο και ανθρώπινο μυαλό ταυτόχρονα. Η ερωτευμένη Μέλανι θα πείσει την εξωγήινη πλευρά της να τη βοηθήσει να επιστρέψει στην έρημο για να συναντήσει τον αγαπημένο της.
Η έννοια της εξωγήινης εισβολής στο ανθρώπινο σώμα έχει πάρα πολύ ενδιαφέρον, αφού εξετάζει αιώνια φιλοσοφικά ερωτήματα για την ύπαρξη και την ταυτότητα, αλλά και αρχέγονους φόβους θανάτου. Είμαι αυτό που σκέφτομαι ή είμαι το σώμα μου; Αν πάσχω από σχιζοφρένεια, αν νοσήσω από Αλτσχάιμερ ή έχω άνοια, συνεχίζω να είμαι εγώ; Και ποιος είμαι εγώ εντέλει; Αυτός που είμαι σήμερα δεν είναι ο ίδιος με χθες και σίγουρα δεν θα είναι ο ίδιος με αύριο. Και αυτοί οι ιοί; Τι είναι αυτά τα μικροσκοπικά ξένα σώματα που με κυριεύουν, με ελέγχουν και με σκοτώνουν;
Αυτά σε πρώτο επίπεδο διότι σε δεύτερο ανάλογα με τη χρήση της ιδέας δημιουργούνται διαφορετικοί συμβολισμοί, από το φόβο της ρωσική απειλής και της αμερικάνικης κομμουνοφοβίας του ψυχρού πολέμου, μέχρι την επιβολή απολυταρχικών καθεστώτων, την απώλεια ελευθερίας, την μαζικοποίηση, τον υπερκαταναλωτισμό και την προβατοποίησή μας. Πραγματικά οι επιλογές είναι αμέτρητες και υπάρχουν εξαιρετικά δείγματα τέτοιων ταινιών από τις τρεις εκδοχές του «Invasion of the body snatchers» (1956 του Ντον Σίγκελ, 1978 του Φίλιπ Κάουφμαν με τον Ντόναλντ Σάδερλαντ και 1993 του Έιμπελ Φεράρα) μέχρι την υπερκάλτ ταινία «Ζουν ανάμεσά μας» (1988) του Τζον Κάρπεντερ και την παρεξηγημένη «Άφιξη» (1996) με τον τρελο-Τσάρλι Σιν.
Το πώς μια τόσο ενδιαφέρουσα ιδέα (όχι μόνο της εισβολής, αλλά και της συνύπαρξης δυο νοήσεων στο ίδιο σώμα) από τον ικανό σκηνοθέτη Άντριου Νίκολ καταφέρνει να αφήσει στην άκρη όλους τους προβληματισμούς και να γίνει μια ανοησία με αδιανόητα κακούς διαλόγους κι εμετικό ρομάντζο (προτιμώ να μου χτυπήσουν 100 ενέσεις ατόφιας ζάχαρης, παρά να ξαναδώ έστω και μια ρομαντική σκηνή από την ταινία), δεν είναι διόλου άξιο απορίας. Διότι πρόκειται για μεταφορά του ομώνυμου βιβλίου της (βλέπε «Twilight») Στέφανι Μέγιερ.
Προφανώς υπάρχει ένα τεράστιο κύμα εφήβων που καταβροχθίζει τα βιβλία της Μέγιερ και τις κινηματογραφικές μεταφορές τους με τους αψεγάδιαστους μελαγχολικούς μορφονιούς και τις παρθενοπιπίτσες, αλλά η μαζική χαζοχαρουμενοσύνη ποτέ δεν με εξέπληξε. Εδώ το 1997 κοντέψαμε να πιστέψουμε πως ο «Τιτανικός» ήταν η καλύτερη ταινία όλων των εποχών, εδώ θα κολλήσουμε; Ευτυχώς η τιτανικομανία μπόρα ήταν και πέρασε, αλλά η πλέον ζάμπλουτη Μέγιερ φαίνεται πως ήρθε εδώ για να μείνει και να μας φορτώσει με τόνους καμουφλαρισμένου συντηρητισμού. Ξέρω πως όταν κάποιος βάλλεται εναντίον κάποιου εμπορικού καλλιτεχνικού έργου, αμέσως πολλοί σκέφτονται ότι είναι ανέραστος, κακομούτσουνος, γκρινιάρης και δεν ξέρω κι εγώ τι άλλο κι επίσης ξέρω ότι πολλοί από σας έχετε στα ράφια του σπιτιού σας κάποιο «Twilight». Ε, εντάξει, τι να κάνω; Θα σκάσω αν δεν τα πω.
Εγώ σας προειδοποιώ και σας λέω πως η ταινία «Το σώμα» είναι μια σαχλαμάρα και μισή. Εσείς να κάνετε ό,τι νομίζετε.
ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΣΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ
Στο τέλος του δρόμου
The place beyond the pines
Σκηνοθεσία: Ντέρεκ Σιανφράνς
Παίζουν: Ράιαν Γκόσλινγκ, Μπράντλεϊ Κούπερ, Εύα Μέντες, Ρέι Λιότα
Διάρκεια: 140΄
Ο σκηνοθέτης Ντέρεκ Σιανφράνς ξανασυναντά τον Ράιαν Γκόσλινγκ μετά το εξαιρετικό «Blue Valentine», ενώ ο δεύτερος μετά το «Drive» το γυρνάει στη μοτοσικλέτα κι επιδίδεται σε ληστείες για να συντηρήσει την κοπέλα του και το μωρό τους. Όπου φιγουράρει το όνομα του Γκόσλινγκ, δεν υπάρχει χώρος για απογοήτευση. Μακράν η πιο πολυαναμενόμενη ταινία της εβδομάδας.
Ματζουράνα
Σκηνοθεσία: Όλγα Μαλέα
Παίζουν: Ναταλία Δραγούμη, Μαρία Ρισκάκη, Γιούλικα Σκαφιδά, Τρύφων Καρατζάς
Διάρκεια: 102΄
Η Όλγα Μαλέα που πριν 17 χρόνια έκανε το μεγάλο μπαμ στα ταμεία με την πρώτη της ταινία «Ο οργασμός της αγελάδας» καταπιάνεται με ένα είδος που τόσο λείπει από την ελληνική κινηματογραφία, το ψυχολογικό θρίλερ. Η σχέση μιας καταπιεστικής μητέρας με την 11χρονη κόρη της, η οποία συμμετέχει σ’ ένα τηλεοπτικό ριάλιτι κι ένα σκοτεινό μυστικό που πλανάται στην ατμόσφαιρα.
Scary Movie 5
Σκηνοθεσία: Μάλκολμ Λι
Παίζουν: Σάιμον Ρεξ, Άσλεϊ Τίσντεϊλ, Τσάρλι Σιν, Λίντσεϊ Λόχαν
Διάρκεια: 85΄
Κατ’ αρχάς το νούμερο 5 στον τίτλο θα έπρεπε να είναι από μόνο του αποτρεπτικό. Αν είστε όμως έτοιμοι για μια χοντροκομμένη παρωδία στην παράδοση του Scary Movie που τούτη τη φορά στηρίζεται κυρίως στη διακωμώδηση της σειράς «Μεταφυσική δραστηριότητα», τότε προχωρήστε ελεύθερα. Να σημειώσουμε πως σε μικρούς ρόλους εμφανίζονται οι πολύ τρελοί για να πεθάνουν Τσάρλι Σιν και Λίντσεϊ Λόχαν.
