Γράφει ο Παναγιώτης Σκουρής*
Πάλι προβαίνω σε δάνειο και παράφραση τίτλου μεγάλου λογοτεχνήματος, αυτή τη φορά του μεγάλου Goethe. Η ομοιότητα και η παρήχηση έχει να κάνει όμως μόνο με αυτό.
Παρακολουθώντας λοιπόν τη σύγχρονη πραγματικότητα στο διεθνές στερέωμα, διαπιστώνουμε για άλλη μια φορά, πώς η ταύτιση και η συμπάθεια λίγη σχέση έχει με την πραγματικότητα, αλλά με άλλες παραμέτρους.
Πρώτο παράδειγμα, η Βενεζουέλα. Τί βλέπουμε εδώ; Υπάρχει μία ευθεία και σίγουρα όχι αυτονόητη παρέμβαση ξένης (υπερ)δύναμης σε ένα κυρίαρχο κράτος εναντίον του ηγέτη του. Όσοι λοιπόν τοποθετούνται σε σχέση με το γεγονός, δεν ασχολούνται στην πραγματικότητα ούτε με το ίδιο το γεγονός, ούτε βέβαια με το είδος, το χαρακτήρα και τα γενικότερα γνωρίσματα του ηγέτη αυτού.
Όσοι είναι υπέρ λοιπόν, αγνοούν το γεγονός της παρέμβασης εξωγενούς παράγοντα και προβάλουν, ότι έχουμε να κάνουμε με ένα στυγνό δικτάτορα και μία παρέμβαση που ως εκ τούτου μπορεί και να είναι καλώς καμωμένη. Αρκεί που έγινε από φίλο τους, δηλαδή τις Η.Π.Α.
Όσοι είναι εναντίον, δεν ενδιαφέρονται για το αν πράγματι έχουμε, να κάνουμε με δικτάτορα και αν είναι -πέραν του ζητήματος της ίδιας της παρέμβασης- σωστό, λογικό και αναμενόμενο, συγκεκριμένοι πολιτικοί χώροι να τον υποστηρίζουν. Το κάνουν, όμως. Επειδή είναι διαχρονικά απέναντι στον αντίπαλό τους, δηλαδή της Η.Π.Α.
Το πρώτο συμπέρασμα είναι, ότι τουλάχιστον ορισμένοι, αγνοούν και αδιαφορούν για την πραγματικότητα και προφανώς ετεροπροσδιορίζονται.
Γεγονός είναι πάντως, ότι μάλλον εν προκειμένω δεν έχουμε να κάνουμε με το καλύτερο παιδί. Από την άλλη, σίγουρα η έξωθεν παρέμβαση θα πρέπει να μας προβληματίσει σοβαρά. Και μάλιστα πολύ περισσότερο, όταν δείχνει μία σαφή διάσταση της βούλησης και της αντίληψης της ηγεσίας των Η.Π.Α., όπως εκφράζεται σήμερα. Μία σαφή επίδειξη δύναμης και προσήλωσης στο δίκαιο του ισχυρού.
Μιας χώρας -κρατείστε το αυτό- που ομνύει στην πραγματική δημοκρατία και την ελευθερία του λόγου και ταυτόχρονα απειλεί δικαστές μίας άλλης κυρίαρχης χώρας, της Γαλλίας, με κυρώσεις, αν επιμείνουν στην καταδίκη Λεπέν. Προς υπεράσπιση της ελευθερίας του λόγου της τελευταίας, η οποία περιορίζεται με δικαστική απόφαση που έκρινε επί του ενδεχομένου, να έχει διαπράξει αδικήματα.
Απλή μετάφραση: ο σημερινός Αμερικανός πρόεδρος διδάσκει θεμελιώδη δικαιώματα στη Γαλλία. Ενδιαφέρον. Θα μπορούσες βέβαια, να το πεις και ανέκδοτο.
Πάμε σε έναν άλλον παραδοσιακό αντίπαλο των Η.Π.Α., το Ιράν μετά την περίφημη ιρανική επανάσταση. Ένα καθεστώς αυταρχικό πέρα από κάθε αμφιβολία, το οποίο είναι σκληρό και καταπιέζει μεγάλο μέρος κοινωνικών ομάδων και ιδίως τις γυναίκες. Επίσης, οι ανώτατοι άρχοντες είναι θρησκευτικοί ηγέτες, πράγμα το οποίο στη σύγχρονη εποχή σίγουρα είναι προβληματικό και αναμφισβήτητα αναχρονιστικό.
Δεδομένο είναι πάντως, ο τελευταίος που περιμένεις να δείχνει συμπάθεια σε ένα τέτοιο καθεστώς, θα ήταν η πρόοδος και η αριστερά. Παρόλα αυτά και με δεδομένη την αντιπαλότητα με τις Η.Π.Α., βλέπεις το χώρο αυτό να είναι αλληλέγγυος. Πολύ περισσότερο που εν προκειμένω, υπάρχει και μία αναμφισβήτητη αντίδραση από τον ίδιο το λαό του Ιράν. Μπορεί να προβάλλεται, ότι είναι υποκινούμενη, αλλά υπάρχει. Όπως υπάρχει και διαχρονικά μία αντιπαθέστατη καταπίεση.
Δε χωρεί αμφιβολία, ότι περί αυτού πρόκειται, ανεξάρτητα από το ποιος την ασκεί. Δεν είναι λοιπόν είναι καλή, αν προέρχεται από φίλους και κακή, όταν την ασκούν αντίπαλοί μας. Επίσης, είναι αδιανόητο, ένας χώρος που μάχεται για τα δικαιώματα και τις ανθρώπινες ελευθερίες, να ταυτίζεται και να υποστηρίζει μία τέτοια κατάσταση.
Αντίστοιχα βέβαια, δε θα πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός, ότι άνθρωποι και στη χώρα μας που έχουν αντίστοιχες φαντασιώσεις ως προς το μοντέλο, απλά με οδηγό άλλη θρησκεία, δεν τους γουστάρουν αυτούς, επειδή είναι αλλόδοξοι. Όμως κατά τα λοιπά είναι ολόιδιοι. Και το ίδιο μισαλλόδοξοι φυσικά.
Στη δική μας επικαιρότητα τώρα, της χώρας μας δηλαδή, είχαμε την εξέλιξη, ένα έντονο και δυναμικό κίνημα διαμαρτυρίας, να φαίνεται, ότι μετεξελίσσεται σε κάποιου είδους πολιτικό σχηματισμό, κόμμα δηλαδή. Και εδώ η συμπάθεια φάνηκε επιλεκτική. Διότι, όσο ήταν εκτός πολιτικού παιχνιδιού πολλές και ετερόκλητες ήταν οι δυνάμεις που προσπάθησαν, να το προσεταιριστούν, για να αποκομίσουν ίδιον όφελος. Μόλις όμως έκανε να μπει στο παιχνίδι, η στάση μάλλον άλλαξε. Διότι, ο δυναμισμός του και η ανάγκη πολλών να ταυτιστούν με κάτι καινούριο (πάντα υπάρχει αυτή) τους κάνει να χάνουν εν μέρει τη γη κάτω από τα πόδια τους.
Είναι όμως δικαίωμα του καθενός από εμάς να θέλει να βγει μπροστά, να σχηματίσει ένα κόμμα και να επιδιώξει, να κάνει τη διαφορά.
Αυτό που όμως πάντα να κρατάμε κατά νου εμείς, στους οποίους όλοι αυτοί απευθύνονται είναι το περιεχόμενο και όχι το περιτύλιγμα. Η ανάγκη για αντίδραση στο σύστημα δεν είναι αρκετή, για να αλλάξουμε τα πράγματα προς το καλύτερο. Η ουσία είναι αυτή που κάνει τη διαφορά και αυτή που πρέπει να μας απασχολεί.
Πολλά κόμματα και πάσης φύσεως φορείς της εξουσίας προσπάθησαν να προσεταιριστούν κινήματα που εξέφρασαν αγανάκτηση και αναζητούσαν επίμονα δικαιοσύνη. Χωρίς πολύ καλά αποτελέσματα, πάντως, θα θυμίσω εγώ.
*Ο Παναγιώτης Σκουρής είναι επίκουρος καθηγητής ευρωπαϊκού δημοσίου δικαίου στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, δικηγόρος και συνιδρυτής του δικηγορικού γραφείου AnPLegal Praxis (www.anplegal.gr).
