">
Τις τελευταίες μέρες έκανα ένα ταξίδι από αυτά που ονομάζουμε μακρινά. Έτσι, έχοντας μια σχετική απόσταση -κυριολεκτικά με μεταφορικά-, ήρθε στο προσκήνιο κάτι, το οποίο με απασχολεί γενικά και για αρκετό καιρό.
Έχει, να κάνει με την κληρονομιά που κουβαλάμε εμείς οι Έλληνες, η οποία εκτείνεται σε αρκετά επίπεδα. Η αλήθεια είναι, ότι είναι πολύ πλούσια, τόσο σε διάρκεια, όσο και σε περιεχόμενο. Πολλές φορές την παραβλέπουμε, καθώς έχουμε μεγαλώσει θεωρώντας, ότι είναι κάτι το δεδομένο. Αναμφίβολα όμως είναι ιδιαίτερη, για να μην πω σπουδαία.
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν, να το ξεδιπλώνουμε λίγο όλο αυτό.
Κάπου διάβασα λοιπόν, ότι μιλάμε την παλαιότερη ομιλούμενη γλώσσα. Όχι την πιο παλιά, αλλά αυτήν που έχει μείνει ζωντανή για τα περισσότερα χρόνια. Αυτό αναμφίβολα θα έπρεπε, να είναι κάτι που θα πρέπει, να μας κινητοποιήσει, εμάς που είμαστε εδώ τώρα, να τη διατηρήσουμε για λίγο ακόμα. Μεγάλη ευθύνη, αν μη τί άλλο, ιδίως αν αναλογιστούμε, πόσο έχει φτωχύνει και συνεχίζει, να το κάνει. Λίγο τα greeklish, λίγο ο αχταρμάς ιδίως με τα αγγλικά, λίγο η αδιαφορία να μιλάμε και να γράφουμε σωστά…
Θα ήταν ίσως μια καλή ιδέα, να αναλογιστούμε καταρχάς πόσοι πραγματικά πολύ σπουδαίοι μίλησαν τη γλώσσα μας και μας άφησαν μια τεράστια κληρονομιά γραμμένη σε αυτή. Μέχρι και blockbusters περιλαμβάνονται σε αυτή. Μια δεύτερη σκέψη λοιπόν θα ήταν, να επαναπροσεγγίσουμε τα ίδια τα κείμενα που έχουν γραφτεί σε αυτήν. Να τα γνωρίσουμε, όσοι δεν το έχουμε κάνει και να τα φρεσκάρουμε οι υπόλοιποι. Το πιο συγκλονιστικό από όλα είναι, το πόσο επίκαιρα θα διαπιστώσουμε, ότι είναι μετά από χιλιάδες χρόνια.
Δεν είναι όμως μόνο το περιεχόμενο των κειμένων και το πόσο αρέσουν σε εμάς. Δε θα πρέπει, να λησμονήσουμε, ιδίως από τη στιγμή που δεν είμαστε μόνοι μας σε αυτόν τον κόσμο, ότι τυγχάνουν τεράστιου σεβασμού από το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. Και αναμφίβολα έχουν ασκήσει τεράστια επιρροή σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε δυτικό πολιτισμό. Από αυτήν την άποψη μάλιστα δεν είναι αποκλειστικά δική μας, αλλά παγκόσμια κληρονομιά.
Η κληρονομιά μας αυτή λοιπόν είναι κάτι αναμφίβολα σπουδαίο. Δεν είναι η μόνη, αλλά είναι σημαντική. Αν ρίξει κανείς μια ματιά γύρω του στον κόσμο, θα διαπιστώσει, ότι εκείνοι που δεν έχουν κάτι αντίστοιχο, είτε το ανακαλύπτουν εκεί που ουδόλως υπάρχει-πολλές φορές λειτουργώντας μέσα σε συνθήκες πλήρους άγνοιας-, είτε απλά αντιδρούν συμπλεγματικά.
Το δεδομένο αυτό έχει βέβαια και αρνητικές διαστάσεις. Αντί να μας δώσει μια ανωτερότητα, η οποία θα αντιστοιχούσε στη σπουδαιότητά της, μας κάνει υπερόπτες. Πόσες φορές δεν έχουμε πει ή ακούσει την ατάκα: «όταν εμείς φτιάχναμε την ακρόπολη, εσείς ακόμα τρώγατε βελανίδια»; Μπορεί, να έχει αυτό μία βάση, αλλά αφενός δεν το έχουμε κάνει εμείς, αλλά οι πρόγονοί μας και αφετέρου θα πρέπει, να μας απασχολεί το τί κάνουμε εμείς σήμερα και όχι εκείνοι παλιότερα.
Επίσης, δημιουργεί σε ορισμένους, ανεγκέφαλους κατά κανόνα, μία αίσθηση μεγαλείου, με την οποία οι ίδιοι δεν έχουν την παραμικρή σχέση κατά τα προαναφερθέντα και στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Δεν είσαι εσύ σπουδαίος, επειδή έχεις σπουδαίους προγόνους. Οι κύριοι αυτοί λοιπόν, ζώντας μέσα στην παράνοια, ορίζουν εαυτούς προστάτες της αυθεντικότητας του έθνους και αναπτύσσουν μίσος για τους υπόλοιπους. Αυτό δεν είναι μόνο απεχθές και βλακώδες, αλλά επικίνδυνο. Πάνω από όλα όμως, δεν έχει την παραμικρή σχέση με την κληρονομιά που υπερασπίζονται, η οποία τηρουμένων των αναλογίων των διαφορετικών εποχών και αντιλήψεων, ήταν υπέρ της ανεκτικότητας.
Ένα τελευταίο στοιχείο, στο οποίο θα αναφερθούμε εδώ είναι, ότι, στις πιο κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας, μάλλον ήμαστε σε αυτό που λέμε τη σωστή πλευρά της και πολύ περισσότερο δεν έχουμε επιδείξει συμπεριφορές έναντι άλλων εθνών, για τις οποίες θα έπρεπε, να ντρεπόμαστε. Σε αντίθεση με πολλούς από τους κατά καιρούς επικριτές μας. Όχι, ότι δεν έχουμε τις κακές μας στιγμές, αλλά αυτές αφορούν περισσότερα σε πράγματα που έχουμε κάνει ο ένας στον άλλον παρά σε άλλους παραέξω. Πολλή εσωτερική διχόνοια και διχασμός, ακόμα και σήμερα, αλλά όχι επιθετικότητα έξω από τα δικά μας όρια. Αυτό μπορεί, να ενοχλεί τους εκφραστές των αντιλήψεων της προηγούμενης παραγράφου, αλλά είναι μια μεγάλη πραγματικότητα.
Για αυτό έχει νόημα, τουλάχιστον για μένα, να το αναλογιζόμαστε καμιά φορά το θέμα αυτό. Ζούμε σίγουρα σε μία εποχή, στην οποία πολλά πράγματα έχουν πάει στραβά και η αλήθεια είναι, ότι έχουμε τραβήξει αρκετά. Επίσης, σε καθημερινή βάση, βιώνουμε πράγματα και καταστάσεις, τα οποία είναι μάλλον απογοητευτικά. Το επίπεδο των ανθρώπων σε πάσης φύσεως θέσεις ηγεσίας είναι εξαιρετικά χαμηλό.
Όλα αυτά, στα οποία αναφερθήκαμε σήμερα είναι μια μεγάλη παρηγοριά. Ακόμα και ένα στοιχείο που μπορεί, να μας εμπνεύσει, για να κάνουμε μερικά βήματα μπροστά.
Πάνω από όλα όμως είναι ένας θησαυρός, τον οποίο η μοίρα έφερε στα χέρια μας και θα πρέπει, να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων και να τον προσέχουμε ως κόρη οφθαλμού, για να μπορέσουμε, να τον κρατήσουμε ζωντανό και να τον παραδώσουμε στους επόμενους. Χωρίς φυσικά φανατισμό και μισαλλοδοξία, αλλά με αγάπη και σεβασμό.
*Ο Παναγιώτης Σκουρής είναι επίκουρος καθηγητής ευρωπαϊκού δημοσίου δικαίου στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, δικηγόρος και συνιδρυτής του δικηγορικού γραφείου AnPLegal Praxis(www.anplegal.gr).
