Γράφει ο Παναγιώτης Σκουρής*
Η αφίσα είναι ένα δυναμικό στοιχείο της σύγχρονής ιστορίας. Έχει φτάσει, να θεωρείται έως και έργο τέχνης. Εκτείνεται σε μία ευρύτατη γκάμα θεμάτων. Από διαφημίσεις και προπαγάνδα έως τη φωτογραφία αγαπημένων καλλιτεχνών, αθλητών ή ομάδων που κοσμούν -συνήθως- υπνοδωμάτια.
Ένας άλλος λαμπρός τομέας τους εντοπίζεται στο χώρο της πολιτικής. Δύσκολα μάλλον θα απαλλαγούμε από την παρουσία τους σε περίοδο εκλογών. Μια εποχή είχαμε φτάσει, να μιλάμε για τη λεγόμενη αφισορύπανση, πράγμα το οποίο αποτελούσε απόλυτη κυριολεξία. Η κατάσταση ήταν μάλλον απερίγραπτη. Προσωπικά δε θα ξεχάσω, πριν χρόνια στις εκλογές του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών (του μεγαλύτερου επιστημονικού συλλόγου της χώρας, δηλαδή) έπεσαν μπουνιές μεταξύ συναδέλφων για τη θέση και των αριθμό των αφισών του συνδυασμού τους.
Μία βασική πάντως λειτουργία είναι ενημερωτικής φύσης σε σχέση με εκδηλώσεις κάθε είδους. Προς τούτο τοποθετούνται αφίσες που διαφημίζουν ένα επερχόμενο γεγονός, με σκοπό την ενημέρωση και προσέλκυση κοινού.
Επίσης, είναι και ένα μέσο, προκειμένου, να προβληθεί μία άποψη ή μία θέση που μπορεί, να σχετίζεται με κοινωνικά γεγονότα ή την επικαιρότητα.
Το αν και κατά πόσο θα καταστεί δυνατό, να τοποθετηθεί μία αφίσα σε ένα συγκεκριμένο σημείο εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, οι οποίοι δεν είναι πάντα απολύτως ξεκάθαροι. Σε πρώτο επίπεδο τίθεται η πάσης φύσεως ασφάλεια. Δεν μπορείς για παράδειγμα, να τις τοποθετείς σε σημεία, όπου υπάρχει ο κίνδυνος, να αποσπάσει την προσοχή ενός οδηγού. Πριν ληφθεί μέριμνα για αυτό, είχαμε πολλά ατυχήματα, πολλές φορές και μοιραία.
Μεγάλο ρόλο παίζει βέβαια και η άποψη και απόφαση του φορέα που διαχειρίζεται το χώρο, το σημείο, όπου κάποιος μπορεί, να θέλει, να την τοποθετήσει. Με αφορμή το τελευταίο αυτό στοιχείο και μία μάλλον απρόσμενη εξέλιξη, η οποία ξύπνησε και μνήμες από το πρόσφατο παρελθόν, δόθηκε η αφορμή για το σημερινό άρθρο.
Φέτος λοιπόν και από όσο είμαι σε θέση, να ξέρω, για πρώτη φορά απαγορεύτηκε από εταιρία που σχετίζεται με τους σταθμούς δημοφιλούς μέσου μαζικής μεταφοράς, η ανάρτηση αφίσας για το φεστιβάλ Pride. Να θυμίσουμε βέβαια εδώ, ότι ο ίδιος φορέας παλαιότερα επέτρεψε την ανάρτηση αφίσας, η οποία εξέφραζε αντίθεση για το καθεστώς των αμβλώσεων στη χώρα.
Ούτως ή άλλως, όταν επίκειται η διοργάνωσή του εν λόγω φεστιβάλ, βλέπουμε διάφορα πολύ νόστιμα, τα οποία συνήθως κατευθύνονται προς την προβολή της διαφωνίας με τη διεξαγωγή του. Διαφωνία δηλαδή με το ότι ένα πρόσωπο θα εξωτερικεύσει με τρόπο πανηγυρικό και ίσως και φασαριόζικο το σεξουαλικό του προσανατολισμό και τελικά το πώς διαχειρίζεται το σώμα του. Μαζί βέβαια με αυτούς, ενδέχεται, να συμμετέχουν και άλλοι, στους οποίους δεν αφορά το συγκεκριμένο ζήτημα, αλλά υποστηρίζουν το αυτονόητο, δηλαδή, ότι εκείνοι που θέλουν, μπορούν, να το κάνουν.
Ένα πολύ ωραίο, στο οποίο έπεσε το μάτι μου, ήταν η εικόνα μιας οικογένειας, η οποία προστατεύεται από το μίασμα της πολύχρωμης σημαίας από την ελληνική. Μάλλον εκφυλισμό του εθνικού συμβόλου το λες αυτό, καθώς δεν πρέπει, να ξεχνάμε, ότι υπήρξε πηγή έμπνευσης για μεγάλα ανδραγαθήματα και ως εκ τούτου θα πρέπει, να αποφεύγουμε, να το χρησιμοποιούμε για ψύλλου πήδημα.
Έχουμε ξαναπεί από εδώ, ότι η ανεκτικότητα προς τους άλλους και τις συνήθειές τους, καθώς και ο σεβασμός στα θεμελιώδη δικαιώματα δεν μπορεί, να υπόκειται σε κανενός είδους περιορισμό ή αμφισβήτηση. Επίσης, για να συνδέσουμε και τα δύο αντικείμενα των αφισών που μας απασχολούν εδώ, ανεξάρτητα από το αν και ποιος συμφωνεί με κάτι, ο καθένας και η καθεμιά από εμάς έχει δικαίωμα -με ελάχιστες εξαιρέσεις-, να κάνει το σώμα ό,τι θέλει. Δε χρειάζεται για αυτό την έγκριση κανενός και δεν είναι υποχρεωμένος, να κάνει επιλογές σύμφωνες με την αισθητική κάποιων άλλων.
Η αισθητική είναι μία κρίσιμη λέξη σε σχέση με το θέμα αυτό, καθώς όσοι έχουν αντίρρηση ισχυρίζονται, ότι το Pride χαρακτηρίζεται από μία υπερβολή και μία υπερπροβολή μιας ιδιότητας. Καταρχάς θα πρέπει, να πούμε εδώ, ότι η κρίση αυτή είναι υποκειμενική. Ανεξαρτήτως αυτού όμως, δεν μπορεί και να είναι λόγος, για να μη διοργανωθεί μία εκδήλωση με τέτοιο περιεχόμενο. Άρα λοιπόν εν προκειμένω, χρησιμοποιείται μία αιτιολογία χωρίς την παραμικρή βάση.
Επίσης, θα ήταν καλό όλοι και όλες μας, να αναλογιστούμε, τί είναι αυτό που οδηγεί στο να υπάρχει η υπερβολή στην εξωτερίκευση. Η απάντηση είναι απλή και την έχουμε ξαναναφέρει από εδώ. Πολύ απλά, το δικαίωμα, να εκφράσει κανείς αυτήν την πλευρά του εαυτού και το να γίνει συνολικά αποδεκτός και κανείς, να μη σχολιάζει ή δίνει και μεγάλη σημασία, τότε θα υπάρχει η ανάγκη για την πιο έντονη εξωτερίκευση. Στο χέρι μας είναι λοιπόν, αν συνδράμουμε στην εξισορρόπηση της κατάστασης.
Σίγουρα πάντως οι απαγορεύσεις και δη αυτές που έχουν πολιτικό και μάλλον προεκλογικό περιεχόμενο, δε μας βοηθάνε καθόλου.
*Ο Παναγιώτης Σκουρής είναι επίκουρος καθηγητής ευρωπαϊκού δημοσίου δικαίου στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, δικηγόρος και συνιδρυτής του δικηγορικού γραφείου AnPLegal Praxis (www.anplegal.gr).
