Γράφει ο Παναγιώτης Σκουρής*
Διάλεξα, να βάλω τον τίτλο αγγλιστί, όχι από ψώνισμα, αλλά γιατί θεωρώ τον όρο πολύ βαρύ. Ειδικά στη χώρα μας ξυπνάει εξαιρετικά κακές και δυσάρεστες μνήμες. Η έννοια του τελευταίου εμφυλίου πολέμου, ο οποίος έχει λάβει χώρα πολύ πρόσφατα, μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο δηλαδή, κουβαλάει -εύλογα- πολύ έντονα πάθη.
Επίσης, εκτός από το ότι έβαψε με αίμα τη χώρα μας -για την ακρίβεια παρέτεινε το φαινόμενο μετά τη λήξη του πολέμου- δημιούργησε έντονη αντιπαράθεση σε σχέση με ποιος είχε δίκιο και ποιος άδικο, αλλά ακόμα και μετά το τέλος του, επέτρεψε για μεγάλο χρονικό διάστημα καταδιώξεις και διώξεις για λόγους ιδεολογικούς. Συνολικά είναι μία μαύρη σελίδα για την ιστορία της χώρας μας. Δε θα πρέπει, να ξεχνάμε, ότι για την τελευταία, την ιστορία μας δηλαδή, είμαστε πολύ υπερήφανοι και την επικαλούμαστε σε κάθε ευκαιρία, ιδίως, όταν κάποιος άλλος λαός μας επισημαίνει κάτι που κάνουμε λάθος, κατά τη γνώμη του. Σε αυτό, όχι σπάνια, απαντάμε, ότι, όταν εμείς φτιάχναμε πολιτισμό, εκείνοι τρώγανε βελανίδια στα δέντρα. Με στόμφο το λέμε αυτό και θεωρούμε, ότι είναι και πολύ χαριτωμένο.
Η κατάσταση λοιπόν που ακολούθησε τον εμφύλιο ήταν εξαιρετικά έντονη και πολύ παθιασμένη. Η πολιτική ηγεσία της εποχής που ακολούθησε και ιδίως αυτή που ήρθε μετά τη μεταπολίτευση έκανε μία σοβαρή προσπάθεια, να θεραπεύσει τα τραύματα που δημιουργήθηκαν και να σταματήσει την αντιπαλότητα. Επίσης, έβαλε τέλος στις πολιτικές διώξεις. Εκείνες ήταν πραγματικές πολιτικές διώξεις και δεν έχουν βέβαια καμία σχέση με τον όρο που διάφοροι απίθανοι χρησιμοποιούν σήμερα, όταν έχουν προβλήματα με το νόμο και ειδικά με το λεγόμενο ποινικό δίκαιο. Είμαστε πλέον σε μία εποχή που η ιδεολογία και οι αντιλήψεις ουδόλως αποτελούν λόγο ή έστω κίνητρο για ποινικές διώξεις και κολασμό και όποιος πιστεύει ή διατείνεται το αντίθετο, ασελγεί πάνω στη μνήμη ανθρώπων που το έχουν υποστεί αυτό στην κυριολεξία και την πραγματικότητα. Δεν πρέπει αυτό, να το παραγνωρίζουμε και να το αγνοούμε, ακόμα και αν δε συμφωνούμε με τους διωκώμενους εκείνης της εποχής. Το ότι διαφωνούμε δε σημαίνει, ότι δε συνέβη και είναι κάτι που δε μας τιμάει καθόλου ως χώρα.
Τί θέλεις και τα θυμήθηκες αυτά τώρα, θα με ρωτήσετε πολλοί.
Η απάντηση είναι, ότι δεν τα θυμήθηκα εγώ, αλλά το σύνολο των ατόμων που κινούνται στην κεντρική πολιτική σκηνή, ανεξαρτήτως κόμματος και ιδεολογίας. Για κάποιον ακατανόητο λόγο ένα μεγάλο μέρος τους, καταβάλει -με τον έναν ή τον άλλο τρόπο- μια προσπάθεια, να επανέλθουμε σε εκείνο το κλίμα και τη ρητορική. Το χειρότερο όμως είναι, ότι προσπαθούν όλοι αυτοί οι καταπληκτικοί, να σπείρουν τον ίδιο διχασμό, στον οποίο μπήκαμε οι Έλληνες εκείνη την εποχή. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν τα έχει ζήσει αυτά. Το σίγουρο είναι πάντως, ότι όλο αυτό το θέμα, όπως και γενικότερα την ιστορία μας δεν πρέπει να την ξεχνάμε, ούτε να την αγνοούμε.
Για όσους λοιπόν έχουν στοιχειώδη γνώση του ζητήματος, το να επανέρχεται αυτό το κλίμα και το ύφος, επαναλαμβάνω από όλες τις παρατάξεις, τον 21ο αιώνα είναι σουρεαλιστικό, για να μην πω εξοργιστικό. Σφαχτήκαμε μια φορά μεταξύ μας, είναι άραγε ανάγκη, να μπαίνουμε τώρα στην ίδια κατάσταση; Και πολύ περισσότερο, να καλλιεργούμε με τέτοια επιμονή έναν ανάλογου μεγέθους εθνικό διχασμό;
Είχαμε πολλούς από δαύτους και σίγουρα δε χρειαζόμαστε άλλον. Για το λόγο αυτό, τα σκυλιά του πολέμου που έχουν αμοληθεί διαπαραταξιακά θα πρέπει μα μαζευτούν. Με αυτό εννοώ, ότι θα πρέπει εμείς, να τους μαζέψουμε, καθιστώντας σαφές, ότι δε μασάμε και δεν το θέλουμε αυτό. Προπαντός μάλιστα, να μην το ανεχόμαστε.
Αν θέλουμε, κάτι να κρατήσουμε από τον εμφύλιο, υπάρχουν πράγματα.
Το πρώτο είναι, ότι δεν ήταν ο πρόσφατος ο μοναδικός. Σχεδόν σε κάθε μεγάλη στιγμή του έθνους, αλίμονο, ακόμα και στην επανάσταση του 1821, πάλι σφαζόμαστε μεταξύ μας και μάλιστα διαρκούσης της σύρραξης που οδήγησε στο εθνικό μεγαλείο. Άρα λοιπόν, καλό θα είναι, να έχουμε επίγνωση του ότι, όλες σχεδόν οι ηρωικές μας στιγμές αμαυρώνονται από αλληλοσπαραγμό. Αδιανόητο.
Άλλο ένα θέμα είναι το ότι -το προαναφέραμε άλλωστε αυτό-, ότι λόγω του τελευταίου εμφυλίου, φτάσαμε στο σημείο, να ποινικοποιήσουμε μία ιδεολογία. Με τις ιδεολογίες συμφωνείς ή διαφωνείς και όταν συμβαίνει το δεύτερο, προσπαθείς, να τις καταρρίψεις και να τις αποδυναμώσεις. Δεν τις κολάζεις ποινικά.
Με άλλα λόγια, αντί να αναπολούμε αυτά τα γεγονότα και να επιτρέπουμε, να αναβιώνουμε, θα ήταν προτιμότερο, να στεκόμαστε μπροστά τους με διάθεση αυτοκριτικής.
Η αλήθεια είναι, ότι, ανεξάρτητα από διάφορα ανόητα που τσαμπουνάνε κατά καιρούς οι διάφοροι ακραίοι πάσης φύσεως, οι ιδεολογίες δε διώκονται ποινικά, ούτε κυκλοφορούν πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων. Αν συνεχίσουμε όμως, να γυρνάμε γύρω από αυτό το κλίμα και επιτρέπουμε την αναχρονιστική του αναβίωση, μπορεί και αναβιώσει. Το σίγουρο πάντως είναι, ότι θα έχουμε συνέπειες.
*Ο Παναγιώτης Σκουρής είναι επίκουρος καθηγητής ευρωπαϊκού δημοσίου δικαίου στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, δικηγόρος και συνιδρυτής του δικηγορικού γραφείου AnPLegal Praxis(www.anplegal.gr).
- Θεσσαλονίκη: Καλύτερη η εικόνα από τη φωτιά στα Διαβατά
- Δυστύχημα στη Θεσσαλονίκη: «Καλό ταξίδι Άννα Μαρία» - Το αντίο του ΠΑΟΚ στην 15χρονη
- Θεσσαλονίκη: Σχηματίζεται στον Θερμαϊκό ο 6ος Προβλήτας - Παίρνει μορφή 30 χρόνια μετά
- Marfin: Το ανώνυμο μέιλ που άνοιξε το δρόμο για συλλήψεις - Μετά από 16 χρόνια
