Ένα απόγευμα με «πρωταγωνίστρια» την λογοτεχνία έζησαν όσοι βρέθηκαν χθες στην αίθουσα Παύλος Ζάννας στη Θεσσαλονίκη.
Η Katie Kitamura βρέθηκε προσκεκλημένη των φετινών Δημητρίων και μίλησε στο αναγνωστικό κοινό για τα βιβλία της «Οντισιόν» και «Ένας χωρισμός» που κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διόπτρα, για τους αγαπημένους της συγγραφείς, αλλά και για την σχέση της με την χώρα μας.
«Γράφω για ό,τι δεν μπορώ να καταλάβω. Συνήθως αρχικά σκέφτομαι το γραπτό μου και όχι τόσο τον αναγνώστη. Όμως εκτιμώ πολύ αυτή τη μοναχική διαδρομή. Το γράψιμο όπως και η ανάγνωση είναι μοναχικές διαδρομές», σημείωσε.
Η ανάγνωση είναι μια από τις τελευταίες ενεργές μορφές κατανάλωσης τέχνης που υπάρχουν
Μιλώντας για την εποχή της τεχνολογίας και των like είπε πως έχοντας φίλους που δουλεύουν σε σειρές σε πλατφόρμες όπως πχ το Netflix έχει δει σημειώσεις που τους στέλνουν για να τους προτρέψουν να έχουν μια συγκεκριμένη φόρμουλα. «Θεωρώ πως ευτυχώς τα βιβλία αντιστέκονται ακόμη στον αλγόριθμο. Το διάβασμα ενός έντυπου είναι πολύ προσωπική υπόθεση. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πότε αφήνεις ένα βιβλίο ή πότε επιστρέφεις σε αυτό. Υπάρχει μια μεγάλη ελευθερία. Η ανάγνωση είναι μια από τις τελευταίες ενεργές μορφές κατανάλωσης τέχνης που υπάρχουν. Δεν είναι μια παθητική δραστηριότητα. Δεν μπορείς να επηρεαστείς από τον αλγόριθμο. Πρέπει να είσαι ενεργός όταν διαβάζεις. Να πάρεις αποφάσεις για να έχεις μια εικόνα. Η “Οντισιόν” είναι ένα τέτοιο βιβλίο που είναι ανοιχτό σε ερμηνείες. Και ο αναγνώστης έχει το κλειδί στο να ξεκλειδώσει το κείμενο». Σύμφωνα με την ίδια υπάρχει μια παθητικότητα, όχι μόνο στο πώς καταναλώνουμε την τέχνη, αλλά και στο πώς καταναλώνουμε τις ειδήσεις.
Απαντώντας σε ερώτηση για το γεγονός ότι στα δύο βιβλία της έχει ανώνυμες γυναίκες ως ηρωίδες, είπε πως υπάρχει μια τριλογία στην οποία ανήκει και το βιβλίο “Intimacies”, και ότι και στα τρία, οι αφηγήτριες είναι ανώνυμες γυναίκες που μεταφέρουν τα λόγια άλλων: η μία είναι μεταφράστρια, η μια ηθοποιός και η τρίτη διερμηνέας. Η γλώσσα τις διαπερνά. Επέλεξα να μην δώσω όνομα σε αυτές γιατί συχνά με την επιλογή ενός ονόματος μπορεί να αποκαλύψεις στοιχεία για την καταγωγή, την τάξη, το υπόβαθρο. Η ανωνυμία τους μου έδωσε μεγαλύτερη ελευθερία».
Είπε πως στις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια υπάρχουν μυθιστορήματα για γυναίκες στην εμμηνόπαυση: «Θεωρούσα τρομερό ότι προέκυψε ένα τέτοιο είδος για μια φυσική εξέλιξη του γυναικείου σώματος. Θεωρώ πως στην λογοτεχνία υπάρχει πάντα χώρος για να ανακαλύψεις κάτι καινούριο». Η συγγραφέας συμπλήρωσε πως την ενδιαφέρει και ο ανδρισμός στην λογοτεχνία.
Η Kitamura σχολίασε πως ειδικά στις ΗΠΑ, αλλά και σε άλλα μέρη του πλανήτη, η γλώσσα χρησιμοποιείται και για να χειραγωγεί. «Γνωρίζω την δύναμη της γλώσσας, αλλά και τους κινδύνους που υπάρχουν στην χρήση της», σημείωσε.
«Αν ελέγχεις την γλώσσα, ελέγχεις ιδέες»
Απαντώντας σε ερώτηση για τον Ντόναλτ Τραμπ είπε πως «δεν παραλείπει να αναφέρει τις λέξεις κλειδιά. Θυμάμαι όταν μίλησε για τους μετανάστες που έτρωγαν κατοικίδια. Θεώρησα τότε πως αποκλείεται να κερδίσει τις εκλογές. Μέσα από το λόγο του έθιξε το μεταναστευτικό. Το να είσαι δυνατός πολιτικός σημαίνει ότι μπορείς να μιλάς καλά. Ο Τραμπ, παρά τα λάθη που κάνει, γνωρίζει την δύναμη της γλώσσας. Γι’ αυτό και μόλις εκλέχθηκε άρχισε να απαγορεύεται η κυκλοφορία κάποιων βιβλίων ή να αλλάζει ονόματα. Πχ δεν υπάρχει πλέον ο Κόλπος του Μεξικού αλλά λέγεται Κόλπος της Αμερικής. Φαίνεται αστείο, όμως δεν είναι. Αν ελέγχεις την γλώσσα, ελέγχεις ιδέες».
Αναφερόμενη στην χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην λογοτεχνία σχολίασε πως «το ΑΙ δεν μπορεί να μιμηθεί την διαμάχη και την αβεβαιότητα. Πάντα τα μοντέλα της τεχνητής νοημοσύνης θα επινοήσουν κάτι, αντί να πουν ότι δεν γνωρίζουν την απάντηση. Προσωπικά μου αρέσει να έχω τους ήρωες μου σε αβεβαιότητα και να κρατώ τον αναγνώστη μαζί μου».
Επιστροφή στην πυρηνική οικογένεια
Σχετικά με τον θεσμό της οικογένειας σημείωσε πως πλέον και στις ΗΠΑ υπάρχουν όλο και πιο συχνές περιπτώσεις να διαβούν στο ίδιο σπίτι τρεις γενιές, κάτι που δεν ίσχυε παλιά. Αυτό, εξήγησε, γίνεται για οικονομικούς λόγους, αλλά και λόγω της επιστροφής στην παραδοσιακή πυρηνική οικογένεια: «προσπαθούν να το επαναφέρουν, με την μητέρα που δεν εργάζεται και γεννάει πολλά παιδιά. Η οικογένεια σίγουρα βρίσκεται σε ένα πεδίο αλλαγών. Στο βιβλίο μου γράφω πως η οικογένεια είναι μια συνεχής διαμάχη. Υπάρχουν διαμοιρασμένοι ρόλοι, και πατριαρχία».
Είπε πως έχει επηρεαστεί από το έργο της Μαργκερίτ Ντυράς, του Χένρι Τζέιμς, τον Χαβιέρ Μαρίας κλπ.
Ανέφερε πως είχε έρθει στη χώρα μας για τα γυρίσματα ενός ντοκιμαντέρ.
Συγκεκριμένα είχε έρθει στην Μάνη όταν είχαν ξεσπάσει πυρκαγιές. «Γυρίζαμε ένα ντοκιμαντέρ και μείναμε στην περιοχή. Μου είχαν κάνει ιδιαίτερη εντύπωση οι μοιρολογίστρες. Γιατί είναι γυναίκες που πληρώνονται για να εκφράσουν την θλίψη που ίσως εσύ δεν μπορείς να την εκφράσεις. Αυτό το φαινόμενο ήταν συγκινητικό, όμως και έβγαζε νόημα. Στις κηδείες πρέπει να δείξεις ότι πενθείς με τον σωστό τρόπο. Την περίοδο εκείνη είδα και το σκηνικό με τις καμένες εκτάσεις που ήταν τρομακτικό. Όμως έχω συνηθίσει στο Λος Άντζελες με τις πολλές φωτιές που σημειώνονται. Μου είναι δυστυχώς οικείο».
Μίλησε για την καθημερινότητά της, την προσπάθεια να συνδυάσει την οικογένεια, την μητρότητα και την συγγραφή μυθιστορημάτων, και ομολόγησε πως πολύτιμη είναι η στήριξη του συζύγου της Χάρι Κούνζρου, που είναι επίσης συγγραφέας. Τέλος απάντησε πως με χαρά θα δεχόταν να έρθει στην πόλη μας για ένα συγγραφικό retreat.
Την συζήτηση συντόνισε ο Στέφανος Τσιτσόπουλος. Στην συγγραφέα απηύθυναν ερωτήσεις και αναγνώστες, ενώ στο τέλος της ζήτησαν να υπογράψει αντίτυπα των βιβλίων της.
Η Katie Kitamura είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου Princeton και έχει διδακτορικό στην αμερικανική λογοτεχνία από το LondonConsortium. Είναι συγγραφέας πέντε μυθιστορημάτων. Τα έργα της έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από είκοσι γλώσσες και έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση. Tο πέμπτο μυθιστόρημά της, Οντισιόν, ήταν στη βραχεία λίστα των βραβείων Booker 2025 και φιναλίστ για το Pulitzer 2026.
