Του Γιώργου Παπαδημητρίου
Όπως αποκάλυψε πρόσφατα η εφημερίδα Καθημερινή, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει στα σκαριά την αναμενόμενη νομοθετική ρύθμιση για την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά και εφήβους κάτω των 15 ετών. Η χώρα μας, λοιπόν, θα ακολουθήσει το παράδειγμα κρατών όπως η Ισπανία, η Αργεντινή, η Γαλλία και η Πορτογαλία, που προέβησαν πρόσφατα σε ανάλογες κινήσεις. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν κατέφθασε φυσικά ξαφνικά και ουρανοκατέβατα, αλλά είχε προαναγγελθεί καιρό πριν, με κομβικό σημείο την τοποθέτηση του πρωθυπουργού την περσινή χρονιά, σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της συνεδρίασης του ΟΗΕ.
Ζήτημα πολυσύνθετο, δαιδαλώδες και με αμέτρητες ζόρικες και στριφνές απολήξεις, η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα παιδιά όντως εγκυμονεί αναρίθμητους κινδύνους και εγείρει πάμπολλα θέματα ηθικής (και κοινωνικής) τάξης. Κι η αλήθεια είναι ότι η θεσμική και νομική κατοχύρωση απέναντι σε αυτά τα φαινόμενα είναι επιτακτική και απαιτεί μια μακρά διαδικασία διαβουλεύσεων, μελέτης και αξιολόγησης όλων των δεδομένων. Κι αυτό διότι ο ψηφιακός κόσμος τείνει να αντιμετωπίζει, με κάθε τρόπο και σε κάθε επίπεδο, τα παιδιά και τους εφήβους ως ενήλικες. Κι αυτό πυροδοτεί περιστατικά και συμβάντα εκμετάλλευσης, εξαπάτησης και παραπλάνησης: αδικήματα που ισχύουν αυτούσια και για ενήλικες που πέφτουν θύματα των παγίδων του θαυμαστού καινούργιου κόσμου της καλωδίωσης, φανταστείτε λοιπόν πόσο ακόμη πιο παθογόνος μπορεί να γίνει η κατάσταση όταν εμπλέκονται άτομα που δεν έχουν ενηλικιωθεί.
Πίσω όμως από τις πρωταρχικό άξονα της ρύθμισης, αναδύονται σκέψεις και προβληματισμοί που είναι δύσκολο να συμπυκνωθούν και να στριμωχτούν σε μια απλή απαγόρευση, και παρά την ύπαρξη του Kids Wallet, που λογικά θα αποτελέσει επαρκές εργαλείο (τουλάχιστον σε πρώτη φάση) για τις δικονομικές-πρακτικές λεπτομέρειες. Πόσο μπορεί να δράσει αποτελεσματικά ένας αποκλεισμός; Δεν θα υπάρξουν παρακαμπτήριες οδοί; Είναι εφικτό να ανατραπεί μια πολυεπίπεδη κοσμοθεωρία-γαλούχηση-νοοτροπία μιας ολόκληρης γενιάς; Κι αλήθεια, πόσο προστατευμένοι είμαστε όλοι μας απέναντι στις παθογένειες, τις ενέδρες και τις λακούβες αυτού του μετα-σύμπαντος;
Αν αναλογιστούμε τα πρόσφατα παραδείγματα από τις μικρές και μεγαλύτερες σελίδες της επικαιρότητας, το τελικό επιμύθιο είναι αποκαρδιωτικό. Πολιτικοί μεγάλης εμβέλειας, σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο, σε όλες τις πολιτειακές διαστρωματώσεις, μοστράρουν φόρα παρτίδα εικόνες αμφίβολης προέλευσης και μηδενικής αξιοπιστίας προκειμένου να υποστηρίξουν τα λεγόμενά τους. Δημοσιογραφικές καλύψεις υποτιθέμενα υψηλού κύρους βασίζονται σε αναξιόπιστες πρώτες ύλες, καλλιτεχνική και αρθρογραφική δραστηριότητα εδράζεται σε τεχνητά κείμενα χαμηλότατης αισθητικής, τρομακτικής κοινοτοπίας, ανελέητης προβλεψιμότητας και μηδενικού προσωπικού στίγματος. Απάτες και κάθε λογής εγκληματικές δραστηριότητες διογκώνονται εκθετικά παρότι έχουμε στη διάθεσή μας ολοένα και περισσότερα εργαλεία αντιμετώπισης, αλλά και πιο ακονισμένα-υποψιασμένα αντανακλαστικά.
Με άλλα λόγια, είναι εξαιρετικά αμφίβολο το πόσο μπορούμε να αναχαιτίσουμε μια ολοκληρωτικά ανεξέλεγκτη ροή με μέτρα και αποτρεπτικές μεθόδους που πιάνουν το πρόβλημα in medias res και όχι από τις ρίζες και τις απαρχές του, κάπως υπερβολικά στοχοπροσηλωμένα και όχι εποπτικά και σφαιρικά. Προς το παρόν, οφείλουμε να αποδεχτούμε πως ζούμε στην εποχή όπου οι άνθρωποι σκέφονται, πράττουν και φέρονται με μοναδικό γνώμονα την αναπαραγωγή του βιώματος της ζωής στην ψηφιακή αρένα του after life, που μπερδεύουν ολοένα και πιο εύκολα το εικονικό με το χειροπιαστό και το αποδείξιμο.
